IMF-World Bank เงินลงทุนถึงธุรกิจและแรงงานไทยอย่างไร

หลังเวที IMF-World Bank เงินลงทุนจะถึงธุรกิจและคนทำงานไทยอย่างไร

การประชุมประจำปี IMF-World Bank 2026 ที่ประเทศไทยเป็นเจ้าภาพระหว่างวันที่ 12-18 ตุลาคม 2569 สิ้นสุดลงแล้ว พร้อมข้อเสนอด้านการลงทุน เทคโนโลยี และการพัฒนาเศรษฐกิจ ท่ามกลางความคาดหวังว่า การต้อนรับผู้กำหนดนโยบายและนักลงทุนจากทั่วโลกจะช่วยเพิ่มโอกาสให้ประเทศไทย

ภารกิจหลังจากนี้คือการนำความร่วมมือและข้อเสนอจากการประชุมไปดำเนินการให้เกิดผล โดยเฉพาะการลงทุนที่จะสร้างคำสั่งซื้อให้ผู้ประกอบการไทย เพิ่มการจ้างงาน และยกระดับรายได้ของคนทำงาน ซึ่งเป็นสิ่งที่จะทำให้ประชาชนได้รับประโยชน์จากการเติบโตทางเศรษฐกิจโดยตรง

ดร.เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวสรุปถึงทิศทางเศรษฐกิจไทยหลังการประชุมว่า ไทยต้องเร่งลงทุน พัฒนาอุตสาหกรรมใหม่ และยกระดับทุนมนุษย์ เพื่อผลักดันให้เศรษฐกิจเติบโตเกิน 3% อย่างยั่งยืน พร้อมตั้งเป้าเพิ่มสัดส่วนการลงทุนต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ หรือ GDP จากระดับประมาณ 22% เป็น 30% และปรับปรุงกฎเกณฑ์ให้เอื้อต่อการประกอบธุรกิจ

เป้าหมายดังกล่าวทำให้การติดตามผลหลังการประชุมต้องพิจารณาต่อว่า การลงทุนจะเกิดขึ้นเมื่อใด ใช้สินค้าและบริการในประเทศมากน้อยเพียงใด และคนไทยมีความพร้อมเข้าทำงานในกิจการเหล่านั้นหรือไม่

จากความสนใจลงทุน สู่คำสั่งซื้อของธุรกิจไทย

การหารือกับนักลงทุนเป็นจุดเริ่มต้นของโอกาสทางเศรษฐกิจ แต่การดำเนินโครงการยังต้องผ่านขั้นตอนตั้งแต่การตัดสินใจลงทุน การขออนุญาต การจัดหาพื้นที่และสาธารณูปโภค ไปจนถึงการก่อสร้างและเปิดดำเนินงาน ผลต่อเศรษฐกิจจึงเกิดขึ้นต่างช่วงเวลาและต่างรูปแบบ

ในระยะก่อสร้าง ธุรกิจในประเทศอาจได้รับงานด้านอาคาร ระบบไฟฟ้า การขนส่ง และบริการที่เกี่ยวข้อง เมื่อโครงการเปิดดำเนินงาน โอกาสจะเปลี่ยนไปสู่การจัดหาวัตถุดิบ ชิ้นส่วน การบำรุงรักษา และบริการต่อเนื่อง ขึ้นอยู่กับลักษณะของแต่ละอุตสาหกรรม

ประเด็นสำคัญจึงอยู่ที่ความสามารถของผู้ประกอบการไทยในการเข้าเป็นผู้ผลิตหรือผู้ให้บริการให้แก่โครงการเหล่านี้ หากกิจการใหม่สามารถซื้อสินค้าและบริการจากบริษัทในประเทศได้มากขึ้น ประโยชน์จากการลงทุนก็มีโอกาสกระจายไปยังธุรกิจหลายระดับ

รายงาน Building Thailand’s Future Today ของธนาคารโลก ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 3 กันยายน 2569 เสนอให้ไทยเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจภายในประเทศ และส่งเสริมให้การลงทุนจากต่างประเทศถ่ายทอดประโยชน์มาสู่ธุรกิจไทย ควบคู่กับการเปิดโอกาสให้ธุรกิจรายใหม่เข้าสู่ตลาดและแข่งขันได้มากขึ้น

สำหรับ SMEs การเข้าถึงโอกาสดังกล่าวต้องอาศัยทั้งข้อมูลความต้องการของผู้ซื้อ มาตรฐานการผลิต และเงินทุนเพื่อปรับปรุงกิจการ การจับคู่ธุรกิจจึงควรมีการพัฒนาผู้ประกอบการตามมา เช่น ช่วยปรับกระบวนการผลิต รับรองมาตรฐาน และเตรียมเงินทุนหมุนเวียนให้รองรับคำสั่งซื้อ

การติดตามผลในส่วนนี้สามารถพิจารณาได้จากจำนวนบริษัทไทยที่ได้รับงาน มูลค่าการจัดซื้อในประเทศ และความต่อเนื่องของสัญญา ซึ่งจะช่วยให้เห็นว่าการลงทุนใหม่เชื่อมกับเศรษฐกิจภายในประเทศมากเพียงใด

AI จะเพิ่มโอกาสได้ เมื่อธุรกิจและแรงงานเข้าถึง

อีกประเด็นที่ รมว.เอกนิติ ให้ความสำคัญคือการนำปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI มาเพิ่มความสามารถของเศรษฐกิจไทย ทั้งการเข้าไปอยู่ในห่วงโซ่อุปทานเทคโนโลยีโลก และการเปิดโอกาสให้ธุรกิจขนาดเล็กนำ AI ไปใช้เพิ่มยอดขายหรือพัฒนาการดำเนินงาน

การลงทุนด้านดิจิทัลจึงเกี่ยวข้องกับคนไทยอย่างน้อยสองด้าน ได้แก่ โอกาสทำงานและประกอบธุรกิจในอุตสาหกรรมเทคโนโลยี กับโอกาสนำเทคโนโลยีมาใช้ในกิจการที่มีอยู่แล้ว

สำหรับธุรกิจขนาดเล็ก การเริ่มใช้ AI อาจอยู่ในงานที่ทำเป็นประจำ เช่น จัดทำข้อมูลสินค้า ตอบคำถามลูกค้า วิเคราะห์ยอดขาย หรือวางแผนสินค้าคงคลัง แต่การตัดสินใจลงทุนต้องพิจารณาค่าใช้จ่าย ความถูกต้องของข้อมูล และผลที่ได้รับจริง เพื่อให้การใช้เทคโนโลยีช่วยลดต้นทุนหรือเพิ่มรายได้ได้อย่างเหมาะสม

ส่วนคนทำงานจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาทักษะให้สอดคล้องกับตำแหน่งงานที่เกิดขึ้น รวมถึงมีโอกาสเรียนรู้ระหว่างทำงาน โดยเฉพาะผู้ที่ต้องปรับหน้าที่เมื่อสถานประกอบการนำระบบอัตโนมัติและ AI เข้ามาใช้

ธนาคารโลกระบุในรายงานฉบับเดียวกันว่า การยกระดับแรงงานไทยต้องครอบคลุมทักษะพื้นฐาน อาชีวศึกษา เทคโนโลยีและ AI ตลอดจนการเรียนรู้ตลอดชีวิต เพื่อรองรับการแข่งขันที่พึ่งพาความรู้และทักษะมากขึ้น

สิ่งที่ต้องติดตามจึงเป็นความร่วมมือระหว่างสถานประกอบการกับสถาบันการศึกษา ว่ามีการกำหนดทักษะที่ต้องการ เปิดฝึกงาน และรับเข้าทำงานต่อมากน้อยเพียงใด รวมถึงแรงงานเดิมสามารถเข้าถึงการฝึกอบรมได้หรือไม่ เพราะการมีหลักสูตรเพิ่มขึ้นจะให้ผลทางเศรษฐกิจเมื่อผู้เรียนสามารถนำทักษะไปใช้ทำงานและสร้างรายได้

แก้ข้อจำกัดเงินทุน และติดตามผลหลังจบการประชุม

แม้มีโอกาสทางธุรกิจ ผู้ประกอบการยังต้องมีเงินทุนเพียงพอสำหรับซื้อเครื่องจักร พัฒนาระบบ และรองรับค่าใช้จ่ายก่อนรับชำระเงิน การเข้าถึงสินเชื่อจึงเป็นเงื่อนไขสำคัญที่ต้องดำเนินการควบคู่กับการส่งเสริมการลงทุน

ประเด็นนี้เป็นข้อจำกัดที่ IMF เคยระบุไว้ในการประเมินเศรษฐกิจไทยซึ่งเผยแพร่เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2569 โดยชี้ถึงภาวะสินเชื่อที่ตึงตัว พร้อมเสนอให้สนับสนุน SMEs และเดินหน้าปรับโครงสร้างหนี้ครัวเรือน ควบคู่กับการปฏิรูปเพื่อเพิ่มผลิตภาพและปรับปรุงสภาพแวดล้อมการประกอบธุรกิจ

ข้อเสนอดังกล่าวสะท้อนว่า การเพิ่มการลงทุนต้องดำเนินไปพร้อมกับการแก้ปัญหาของธุรกิจที่อยู่ในระบบเศรษฐกิจปัจจุบัน ผู้ประกอบการที่มีศักยภาพแต่ขาดสภาพคล่องจำเป็นต้องเข้าถึงเครื่องมือทางการเงินที่เหมาะสม ขณะที่รัฐต้องลดขั้นตอนที่ซ้ำซ้อนและทำให้ระยะเวลาพิจารณาอนุญาตมีความชัดเจน เพื่อให้เอกชนวางแผนต้นทุนและดำเนินโครงการได้

ภายใต้ข้อจำกัดด้านงบประมาณ การลงทุนของรัฐเองต้องคัดเลือกโครงการที่ช่วยลดต้นทุนและเพิ่มความสามารถของประเทศ ทั้งระบบขนส่ง พลังงาน โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล และการบริหารจัดการน้ำ พร้อมกำหนดหน่วยงานรับผิดชอบและกรอบเวลาดำเนินการที่ติดตามได้

ในช่วงหลังการประชุม สิ่งที่ควรเปิดเผยต่อสาธารณะจึงประกอบด้วยความคืบหน้าของโครงการลงทุน การแก้กฎระเบียบ การพัฒนาผู้ประกอบการ และการเตรียมแรงงาน โดยแยกให้ชัดระหว่างโครงการที่อยู่ระหว่างหารือ ได้รับอนุมัติ และเริ่มดำเนินการแล้ว

การเป็นเจ้าภาพ IMF-World Bank ช่วยให้ไทยมีโอกาสนำเสนอทิศทางเศรษฐกิจและหารือความร่วมมือกับนานาประเทศ ส่วนผลระยะยาวจะขึ้นอยู่กับการดำเนินงานต่อจากนี้ ตั้งแต่การทำให้โครงการเกิดขึ้นจริง ไปจนถึงการเปิดโอกาสให้ธุรกิจและแรงงานไทยเข้ามามีส่วนร่วม

คำสั่งซื้อที่เพิ่มขึ้น งานที่มีความมั่นคง และรายได้ที่ดีขึ้น จะเป็นหลักฐานสำคัญว่าโอกาสจากเวทีโลกส่งผลถึงเศรษฐกิจและชีวิตของคนไทยเพียงใด