คุม Stablecoin สกัดฟอกเงินหรือสกัดนวัตกรรม

18 พ.ย. 2569 - 09:57

  • การควบคุมความเสี่ยงที่เข้มข้นขึ้นจะส่งผลต่อการนำ Stablecoin ไปใช้เป็นเครื่องมือทางการเงินและต่อยอดนวัตกรรมหรือไม่

  • ส.ส.พรรคประชาธิปัตย์ ที่ เสนอให้ ก.ล.ต. ทบทวนแนวทางกำกับดูแล โดยมองว่าการออกแบบกฎต้องพิจารณาบทบาทของ Stablecoin ในฐานะเครื่องมือแลกเปลี่ยนและชำระเงิน ไม่ใช่มองเฉพาะมิติของสินทรัพย์เพื่อการลงทุน

  • หากกฎเกณฑ์เข้มงวดจนธุรกิจไม่สามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์หรือทดลองรูปแบบการใช้งานใหม่ได้ ตลาดก็อาจขาดแรงจูงใจในการลงทุน และทำให้โอกาสพัฒนานวัตกรรมทางการเงินในประเทศลดลง

SEC-Regulation-Stablecoins-Curbing-Money-Laundering-Stifling-Innovation-SPACEBAR-Hero.jpg

ร่างเกณฑ์ใหม่ ของ กลต.จุดชนวนคำถาม เมื่อกติกาป้องกันบัญชีม้าอาจกระทบการใช้จริงในภาคธุรกิจ จึงเกิดข้อเสนอปรับจากคุมแบบเหมารวมเป็นกำกับตามความเสี่ยง หวั่นไทยเสียโอกาสพัฒนาระบบการเงินดิจิทัล

การพัฒนา Stablecoin ในประเทศไทยกำลังเผชิญโจทย์สำคัญด้านกฎเกณฑ์ หลังสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างประกาศกำกับดูแลธุรกรรม Stablecoin ผ่านผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 โดยมีเป้าหมายป้องกันการฟอกเงิน อาชญากรรมทางเทคโนโลยี และการใช้สินทรัพย์ดิจิทัลหลีกเลี่ยงกฎเกณฑ์การโอนเงินระหว่างประเทศ

ร่างเกณฑ์ดังกล่าวกำลังสร้างข้อถกเถียงในอุตสาหกรรมว่า การควบคุมความเสี่ยงที่เข้มข้นขึ้นจะส่งผลต่อการนำ Stablecoin ไปใช้เป็นเครื่องมือทางการเงินและต่อยอดนวัตกรรมหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อประเทศไทยกำลังพัฒนาแนวทางใช้เงินบาทในรูปแบบ Stablecoin เพื่อรองรับธุรกรรมดิจิทัล

3 มาตรการที่ต้องจับตา

ร่างประกาศของ ก.ล.ต. มีสาระสำคัญที่ส่งผลต่อรูปแบบการใช้งาน Stablecoin 3 เรื่อง ได้แก่

1. จำกัดการโอนระหว่างบุคคล กำหนดให้กระเป๋าเงิน (Wallet) ต้นทางและปลายทางที่เชื่อมต่อกับบัญชีลูกค้าของผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล ต้องเป็นของลูกค้าที่ทำธุรกรรมเอง ไม่สามารถโอนเข้าจากหรือโอนออกไปยังกระเป๋าของบุคคลอื่นได้ พร้อมกำหนดให้ปฏิบัติตามหลัก Travel Rule และตรวจสอบความเสี่ยงของ Wallet

กำหนดเพดานโอน 5 ล้านบาทต่อวัน จำกัดวงเงินโอนเข้าและโอนออกไม่เกิน 5 ล้านบาทต่อวันต่อคนต่อผู้ประกอบธุรกิจแต่ละราย โดยต้องสอดคล้องกับแหล่งที่มาของรายได้และฐานะทางการเงิน อย่างไรก็ตาม มีข้อยกเว้นบางกรณี เช่น การโอนระหว่างลูกค้าของผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลไทยที่ใช้ Travel Rule ทั้งสองฝ่าย และธุรกรรมของผู้ประกอบธุรกิจบางประเภท

ห้ามนายหน้ามี LP ในคู่ Stablecoin/เงินบาท โดยร่างกำหนดห้ามนายหน้าซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล (DA Broker) ใช้ผู้ให้บริการสภาพคล่อง (Liquidity Provider: LP) สำหรับธุรกรรมคู่ Stablecoin/เงินบาท ขณะที่ LP ในคู่ธุรกรรมอื่นยังต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขด้านการกำกับดูแล การเปิดเผยข้อมูล และการตรวจสอบแหล่งที่มาของสินทรัพย์

นอกจากนี้ ยังมีข้อกำหนดธุรกรรมนอกแพลตฟอร์ม โดยกำหนดมูลค่าขั้นต่ำ 3 ล้านบาทต่อรายการ และให้เปิดเผยราคาซื้อขายเพื่อเพิ่มความโปร่งใสด้วย 

กฎป้องกันมิจฉาชีพอาจเป็นข้อจำกัดธุรกิจ?

ข้อถกเถียงดังกล่าวถูกหยิบยกโดย การดี เลียวไพโรจน์ ส.ส.พรรคประชาธิปัตย์ ที่ เสนอให้ ก.ล.ต. ทบทวนแนวทางกำกับดูแล โดยมองว่าการออกแบบกฎต้องพิจารณาบทบาทของ Stablecoin ในฐานะเครื่องมือแลกเปลี่ยนและชำระเงิน ไม่ใช่มองเฉพาะมิติของสินทรัพย์เพื่อการลงทุน

คุมเฉพาะแพลตฟอร์ม แต่ธุรกรรมบน Blockchain ยังมีช่องทางอื่น

ข้อกังวลสำคัญคือ การกำกับผ่านผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลอาจไม่ครอบคลุมธุรกรรมที่เกิดขึ้นโดยตรงระหว่าง Wallet (P2P) ซึ่งอยู่นอกแพลตฟอร์มที่ถูกกำกับ

หากผู้ใช้งานสุจริตไม่สามารถโอน Stablecoin ให้บุคคลอื่นผ่านผู้ประกอบธุรกิจที่ได้รับอนุญาตได้ แต่ธุรกรรมที่อยู่นอกระบบยังดำเนินต่อไปได้ ก็อาจเกิดคำถามว่ามาตรการดังกล่าวจะลดความเสี่ยงได้ครอบคลุมเพียงใด

ควรเปลี่ยนจากการห้ามแบบเหมารวมเป็นการกำกับตามระดับความเสี่ยง เปิดทางให้โอนระหว่างบุคคลได้ภายใต้ระบบ KYC และ Travel Rule ที่สามารถตรวจสอบตัวตนผู้โอนและผู้รับได้

เพดาน 5 ล้านบาท อาจไม่สอดคล้องกับธุรกรรมธุรกิจ

การกำหนดวงเงิน 5 ล้านบาทต่อวันต่อคนต่อผู้ประกอบธุรกิจ อาจสร้างข้อจำกัดให้ธุรกิจที่มีความจำเป็นต้องโอน Stablecoin มูลค่าสูง เช่น การชำระค่าสินค้าและบริการระหว่างประเทศ

แม้ร่างเกณฑ์จะมีข้อยกเว้นและไม่ได้จำกัดการโอนระหว่างลูกค้าของผู้ประกอบธุรกิจไทยที่ใช้ Travel Rule ทั้งสองฝ่าย แต่ยังมีคำถามว่าธุรกรรมประเภทอื่นที่มีวัตถุประสงค์ทางธุรกิจจะได้รับการรองรับอย่างไร

ใช้เพดาน 5 ล้านบาทเป็นเกณฑ์เฝ้าระวังเพื่อเพิ่มระดับการตรวจสอบ แทนการใช้เป็นข้อจำกัดแบบตายตัว พร้อมพิจารณาระบบ Pre-approved List สำหรับธุรกิจที่มีเอกสารและหลักฐานรองรับธุรกรรม

ห้าม LP คู่เงินบาท กระทบสภาพคล่องตลาด

การห้าม DA Broker ใช้ LP ในคู่ Stablecoin/เงินบาท ซึ่งอาจส่งผลต่อกลไกการซื้อขายและการจัดหาสภาพคล่องเพราะ  LP  มีบทบาทช่วยให้ผู้ซื้อและผู้ขายสามารถทำธุรกรรมได้ต่อเนื่อง หากจำนวนผู้ให้บริการสภาพคล่องลดลง อาจกระทบส่วนต่างราคา (Spread) และทำให้ราคาซื้อขายในตลาดไทยเบี่ยงเบนจากตลาดอื่นได้

ควรศึกษาผลกระทบต่อสภาพคล่องก่อนบังคับใช้ และพิจารณาอนุญาต LP ที่ผ่านมาตรฐาน AML และอยู่ภายใต้การกำกับดูแลที่เหมาะสม

หน่วยงานรัฐต้องไม่ออกกติกาสวนทางกัน

การพัฒนา Stablecoin ต้องเกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงาน ทั้ง ก.ล.ต. ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) และสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.)

หากหน่วยงานหนึ่งกำลังพัฒนากรอบให้เงินบาทดิจิทัลสามารถนำไปใช้ทำธุรกรรมได้ แต่อีกหน่วยงานกำหนดข้อจำกัดการโอนระหว่างบุคคล ก็อาจทำให้ผู้ประกอบการเกิดความไม่แน่นอนในการวางแผนธุรกิจและพัฒนาผลิตภัณฑ์ ควรบูรณาการหลักเกณฑ์ร่วมกัน เพื่อให้การกำกับดูแลมีมาตรฐานสอดคล้องกันทั้งระบบ

บทบาทผู้กำกับต้องสร้างสมดุลระหว่างความปลอดภัยกับนวัตกรรม

โจทย์ของ ก.ล.ต. จึงไม่ใช่เพียงการป้องกันไม่ให้ Stablecoin ถูกนำไปใช้เป็นช่องทางฟอกเงิน แต่ต้องออกแบบกติกาที่ทำให้ผู้ประกอบการสามารถพัฒนาบริการภายใต้กรอบความเสี่ยงที่ตรวจสอบได้ด้

เพราะหากกฎเกณฑ์เข้มงวดจนธุรกิจไม่สามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์หรือทดลองรูปแบบการใช้งานใหม่ได้ ตลาดก็อาจขาดแรงจูงใจในการลงทุน และทำให้โอกาสพัฒนานวัตกรรมทางการเงินในประเทศลดลง

โจทย์ใหญ่ ป้องกันเงินผิดกฎหมาย โดยไม่ปิดทางเงินถูกกฎหมาย

ในเชิงนโยบาย ประเด็นนี้สะท้อนความท้าทายของการกำกับสินทรัพย์ดิจิทัลยุคใหม่ เพราะ Stablecoin มีลักษณะมากกว่าสินทรัพย์สำหรับซื้อขายเก็งกำไร แต่สามารถทำหน้าที่เป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยน ชำระเงิน และเชื่อมโยงธุรกรรมทางการเงินบน Blockchain ได้

การกำกับจึงต้องแยกให้ออกระหว่างความเสี่ยงจากธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรม กับการใช้งานที่มีวัตถุประสงค์ทางเศรษฐกิจอย่างถูกต้อง

ก.ล.ต. มีเหตุผลด้านการกำกับที่ต้องพิจารณาเช่นกัน โดยเฉพาะความเสี่ยงจากการใช้ Stablecoin โอนเงินข้ามประเทศ การฟอกเงิน และการใช้บัญชีหรือ Wallet บุคคลอื่นเป็นตัวกลาง ซึ่งเป็นปัญหาที่ไม่อาจปล่อยให้ตลาดกำกับดูแลกันเอง

สิ่งที่ต้องจับตาจึงอยู่ที่การปรับรายละเอียดของร่างประกาศหลังรับฟังความคิดเห็น ว่าจะเปิดช่องให้ธุรกรรมที่มีความเสี่ยงต่ำและตรวจสอบได้ดำเนินการได้มากน้อยเพียงใด

ร่างประกาศยังอยู่ในขั้นตอนรับฟังความคิดเห็น ไม่ใช่กฎที่มีผลบังคับใช้แล้ว โดย ก.ล.ต. เปิดรับฟังความเห็นถึงวันที่ 26 พฤศจิกายน 2569  ความสำเร็จของการกำกับ Stablecoin ไม่ควรวัดจากการทำให้ธุรกรรมเกิดขึ้นได้น้อยที่สุด แต่ควรวัดจากความสามารถในการสกัดกั้นธุรกรรมผิดกฎหมาย พร้อมกับเปิดพื้นที่ให้ธุรกรรมที่ถูกต้องและนวัตกรรมทางการเงินเติบโตได้ภายใต้กติกาที่ชัดเจน 

เรื่องเด่นประจำสัปดาห์