สัมภาษณ์พิเศษ ‘ไพลิน วีเดล’ ผู้กำกับ HEALS ภาพยนตร์สารคดีที่ทำให้รู้ว่า โลกของ DRAG สวยงามเพียงใด

20 พ.ย. 2569 - 15:55

  • เบื้องหลังความเจิดจรัสบนเวที Drag อาจเต็มไปด้วยเรื่องราวที่ไม่มีใครเคยมองเห็น ชวนสำรวจทุกมิติของชีวิต ปันปัน นาคประเสริฐ ผ่านสายตาของ ไพลิน วีเดล ผู้กำกับสารคดี HEALS ที่ถ่ายทอดทั้งความฝัน ความเจ็บปวด และความหมายของคำว่าครอบครัว

heals-documentary-pangina-heals-pailin-wiedel-interview-SPACEBAR-Hero.jpg

ท่ามกลางช่วงเวลาที่พายุลูกใหญ่จากฤดูฝนกำลังสิ้นสุดลง ภาพของย่านท้องถนนย่านสุขุมวิทที่รถสัญจรผ่านไปผ่านมา กำลังค่อยๆ เลื่อนผ่านสายตาของผมไปอย่างช้าๆ จนกระทั่งถึงที่นัดหมายสำคัญกับบุคคลที่ผมอยากสนทนาด้วยครั้งนี้กับ ไพลิน วีเดล ผู้กำกับภาพยนตร์สารคดี HEALS ภาพยนตร์ที่ว่าด้วยเรื่องราวการตามติดชีวิตของ อย่าง แพนไจน่า ฮีลส์ (Pangina Heals) หรือ ปันปัน นาคประเสริฐ Drag ไอคอนระดับโลก ว่าเบื้องหน้าและเบื้องหลังทั้งหมดในชีวิตที่เกิดขึ้นมีเรื่องอะไรประกอบอยู่บ้าง โดยผ่านการเล่าเรื่องทั้งหมดในสารคดีเรื่องนี้

ทันทีที่ผมได้เจอกับคุณไพลิน บทสนทนาต่างๆ เกี่ยวกับภาพยนตร์เรื่องนี้ก็เกิดขึ้นโดยผมไม่รอช้า ผมรีบยิงคำถามถึงจุดเริ่มต้นและความหลงใหลทุกสิ่งทุกอย่างที่เกี่ยวกับงานศิลปะแขนงนี้ ทั้งหมดสรุปได้จากการบอกเล่าของเธอว่า

“เราเติบโตมากับศิลปะที่เป็นศิลปะ LGBTQ+ ตั้งแต่เด็กๆ เพราะว่าคุณป้าของเราอยู่ในวงการบันเทิง ก็จะได้แบบตั๋วไปดูโชว์ Tiffany, Alcazar Cabaret แล้วเราก็รู้สึกชอบความอลังการ ชอบความเป็นมืออาชีพของคนที่อยู่บนเวที ชอบอินเนอร์ทุกอย่างที่เกิดขึ้นของศิลปะแขนงนี้ เขาก็เลยไปศึกษาต่อว่าเขาถ่ายทอดอะไรไปบ้างบนเวที อย่างตอนเด็กๆ เราจะโตมากับความไม่เข้าใจ แต่เรารู้แค่ว่าเราชอบ พอศึกษาวัฒนธรรมเรื่องนี้อย่างจริงจังก็ค้นพบว่า มันมีหลายมิติที่น่าสนใจมากๆ ก็เลยคิดว่าโอเค เราจะหยิบมาทำเป็นภาพยนตร์สารคดีเรื่องนี้ เราอยากเล่าเรื่องราวของพวกเขา แต่เราจะเล่ามันแบบไหนดี นี่คือสิ่งที่เราคิดและใช้เวลาอยู่นานจนกว่าจะตกตะกอน”

เมื่อความชอบและจุดเริ่มต้นของความสร้างสรรค์เกิดจากการอยากถ่ายทอดเรื่องราวของวงการ Drag ให้คนทั่วไปดูรู้ถึงทุกแง่มุมว่า วงการนี้นอกจากความสวยงามที่เกิดขึ้นบนเวทีแล้ว ยังมีเรื่องราวอีกมากมายที่แต่งเติมไปด้วยสีสัน ทั้งความสุข ความเจ็บปวดและสิ่งที่อยู่ภายในจิตใจ รวมไปถึงการพบเจอกับ ปันปัน นาคประเสริฐ คีย์สำคัญทั้งหมดของภาพยนตร์เรื่องนี้

“ตอนที่เราสนใจและมีไอเดียตั้งต้นที่อยากจะทำภาพยนตร์เรื่องนี้ เรายังนึกไม่ออกนะว่า ต้องไปตามติดชีวิตใคร เพราะรู้สึกว่าวงการนี้มันน่ารักไปหมดเลย จนกระทั่งวันหนึ่งก็เข้าแอปอินสตาแกรมจนไปเจอเข้ากับ Pangina Heals หรือปันปัน เรารู้สึกว่าเออเขาดังมากๆ แต่เรายังไม่รู้จักเขา รู้แค่ว่าเขาคือคนเอเชียคนแรกที่เป็น Drag Queen และเดินทางไปลาสเวกัสเพื่อทำการแสดง มันเลยมีเรื่องราวที่น่าสนใจจนกระทั่งได้มีโอกาสพูดคุยกับเขาและพบไปอีกว่า เรื่องราวที่สวยงามทั้งหมดที่เกิดขึ้นมันมีบาดแผล มันมีปมที่อยู่ในภายในของเขา เรื่องของครอบครัว มันเลยทำให้เราคุยกันไปเรื่อยๆ เราคิดว่าโอเค เรามีมุมที่จะเล่าแล้วก็เลยค่อยๆ กลับไปตั้งหลักและวางเรื่องราวทั้งหมดอีกที”

หลังจากที่ได้โครงสร้างภาพรวมของภาพยนตร์เรื่องนี้แล้ว สิ่งที่ต้องพบเจอและความจริงที่เกิดขึ้นในการถ่ายทำเรื่องนี้คือ ปันปันและคุณแม่ไม่เคยได้พูดคุยกันอีกเลยหลังจากที่เปิดเผยว่าตัวเองเป็น LGBTQ+ ทำให้ประเด็นนี้จึงเป็นอีกหนึ่งเรื่องราวสำคัญที่ถูกหยิบยกมาเป็นใจความสำคัญใหญ่พอๆ กับเรื่องที่ปันปันไปลาสเวกัส แต่มันเต็มไปด้วยรอยยิ้มและคราบน้ำตาของคำว่า ‘ครอบครัว’

“ฝั่งของครอบครัวปันปัน เขาจะแบ่งออกเป็น 2 ฝั่งอย่างชัดเจน อย่างคุณพ่อก็จะสนับสนุนทุกอย่าง ขับรถไปส่ง ไปรับอยู่บ่อยครั้ง ส่วนคุณแม่ก็ไม่เอาเลย ไม่พูด ไม่คุยด้วยอีกเลยตลอดหลายปีที่ผ่านมา เพราะตัวคุณแม่เองมีภูมิหลังเป็นครอบครัวทหาร และก็จะมีฉากหนึ่งที่สำคัญที่คุณแม่พูดชัดเจนมากๆ ว่า ผู้ชายเขาไม่แต่งหน้ากัน ซึ่งสิ่งนี้ทั้งหมดทั้งมวลที่คุณแม่เล่ามันก็มีเหตุผลในมุมของเขาเช่นกัน ทำให้การถ่ายทำภาพยนตร์เรื่องนี้มันจะมีหลายช่วงเวลาที่เกิดขึ้น มันมีทั้งตอนที่สนุกเฮฮามากๆ จนไปถึงดราม่าที่เข้มข้นในพาร์ตของครอบครัวที่มันลึกซึ้งและกินใจเราพอสมควร”

พอภาพยนตร์มีชื่อคำว่า HEALS อยู่ด้วย สิ่งที่เยียวยาจิตใจคนถ่ายทำและคนเล่าเรื่องภาพยนตร์เรื่องนี้แล้ว นอกจากตัวเนื้อหาที่จะจบลงในแบบที่มันควรจะเป็นแล้ว ตัวผู้กำกับอย่างไพลินเองก็ค้นพบว่า ในช่วงเวลาที่ถ่ายทำภาพยนตร์เรื่องนี้เธอเองก็ได้รับการเยียวยาจิตใจเช่นกัน และเป็นช่วงเวลาที่สำคัญมากๆ สำหรับเธอก็คือ เธอกำลังจะมีลูกในช่วงเวลาที่ถ่ายภาพยนตร์เรื่องนี้ ทำให้การทำสิ่งนี้เปรียบเสมือนเป็นพลังงานเชื้อเพลิงส่วนสำคัญในชีวิตของเธอ

“ตอนที่เราทำสารคดีเรื่องนี้ เรากำลังตั้งท้องอยู่นะ แล้วมันเป็นช่วงเวลาที่ยากลำบากมากๆ อย่างเวลาจะถ่ายทำซีนกลางคืนในช่วงเวลาตี 2-3 เราอ้วกด้วยนะ แล้วช่วงที่ท้องก็มีปัญหาด้วย เรานอนติดเตียงอยู่ 4 เดือนเต็ม หมอบอกห้ามลุก ห้ามขยับมากกว่า 2 นาทีต่อครั้ง ช่วงนั้นเป็นช่วงเวลาที่เราค่อนข้างเครียดพอสมควร แต่การสร้างสรรค์ศิลปะชิ้นนี้มันก็เป็นเหมือนการฮีลใจตัวเองไปด้วย เรื่องราวของปันปันเองก็สะท้อนให้เราได้เห็นมุมมองใหม่ๆ มันเยียวยา เรานั่งหัวเราะแบบเยอะมากๆ จากการดูฟุตเทจทั้งหมดของภาพยนตร์เรื่องนี้ ไปจนเออ มันก็มีมุมมองของสถาบันครอบครัวมาให้เราได้คิดด้วยนะในช่วงเวลาที่เราทำเรื่องนี้ว่า เอ่อ มันมีกระบวนการคิดที่แตกต่างกันในแต่ละครอบครัว แต่สุดท้ายเราก็จะมีวิธีในการทำความเข้าใจในการดำรงชีวิตอยู่ด้วยกันได้”

DSCF4498.JPG

ความท้าทายของการทำภาพยนตร์เรื่องนี้ ไม่ใช่ความยากที่การเล่าเรื่องแต่เป็นการคาดเดาเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นไม่ได้ต่างหาก เป็นสิ่งที่ไพลินบอกกับผมว่า มันคือโมเมนต์พิเศษที่มันเกิดขึ้นในการทำงานสารคดีที่เธอตั้งใจทำเสมอ

“เราว่ามันเป็นความสนุกอีกอย่างหนึ่งสำหรับการทำภาพยนตร์เรื่องนี้ตรงที่เราคาดเดาอะไรที่จะเกิดขึ้นในอนาคตไม่ได้เลย เราไม่รู้เลยว่า หลังจากที่ถ่ายเรื่องนี้จบไปแล้ว ปันปันกับแม่เขาจะเป็นอย่างไร จะดีขึ้นไหม แต่อย่างน้อยๆ มันก็มีซีนสำคัญที่เกิดขึ้นในเรื่องนี้คือ ทั้งคู่ได้เจอกันในรอบหลายปี ส่วนจะเจอกันแล้วเป็นยังไง อยากให้ไปดู แต่เราว่ามันคาดเดาไม่ได้ มันไปไกลกว่าที่เราคิดเยอะเลย”

เมื่อพูดถึงภาพยนตร์สารคดี ปัจจุบันมีกลุ่มคนรุ่นใหม่สนใจในการทำภาพยนตร์สารคดีกันมากมาย ในฐานะที่ไพลินทำภาพยนตร์สารคดีอยากจะให้คำแนะนำกับทุกคนอย่างไรบ้าง

หลังจากที่พูดคุยกันไปเรื่อยๆ ผมมีประเด็นที่คุยไปคุยมาแล้วสนใจอย่างหนักมากๆ คือ ตกลงมันคืออะไร ภาพยนตร์สารคดีแบบไหนกันแน่สำหรับ HEALS เพราะจะบอกว่าเป็นหนังที่เล่าเรื่อง Drag อย่างเดียวก็คงไม่น่าใช่ จะเล่าเรื่องครอบครัวแบบนั้นจะได้มาก มันคือภาพยนตร์แบบไหนกันหากจะอธิบายให้คนทั่วไปได้อ่าน ไพลินนิยามมันไว้อย่างน่าสนใจว่า

“นิยามแบบนี้ดีกว่า มันคือภาพยนตร์ที่ทำให้เราเข้าใจประวัติ LGBTQ+ ในเมืองไทยและสถาบันครอบครัวของคนที่เป็น LGBTQ+ ว่า เราต้องไปเจอ เราต้องหาความรัก เราต้องยืนด้วยตัวเอง ยังไงถ้าครอบครัวไม่ยอมรับ ประมาณนั้นแหละ แต่มันถูกเล่าด้วยความสนุก รอยยิ้ม เสียงหัวเราะและคราบน้ำตาที่แฝงไปด้วยความจริงมากมายที่เราอยากสื่อสารออกไป นิยามมันแบบนั้นดีกว่า”

สุดท้ายนี้เมื่อพูดถึงภาพยนตร์สารคดี ปัจจุบันมีกลุ่มคนรุ่นใหม่สนใจในการทำภาพยนตร์สารคดีกันมากมาย ในฐานะที่ไพลินทำภาพยนตร์สารคดีอยากจะให้คำแนะนำกับทุกคนอย่างไรบ้าง

“อยากให้ดูเยอะๆ มากกว่า อยากทำภาพยนตร์แบบไหน อยากเล่าเรื่องอะไร ให้ศึกษาเรื่องนั้นเยอะๆ เราว่าวิธีการเล่าหลายๆ คนมันก็คล้ายกันนะ เพราะมันก็มีลำดับขั้นตอนของมัน แต่เราว่าสิ่งที่สำคัญของการเล่าเรื่องเลยคือ การไปดู ไปหาความรู้ว่าคนอื่นเขาทำอย่างไรและตัวเราเองอยากมีวิธีเล่าแบบไหน แล้วลงมือทำ เราว่าแค่นั้นมันก็โอเคมากๆ แล้วนะ”

และนี่ก็คือบทสัมภาษณ์ที่ผมสรุปมาอย่างคร่าวๆ เพราะเอาเข้าจริงเราพูดคุยกันเกือบ 1 ชั่วโมงเต็ม มันมีทั้งเรื่องชีวิต ครอบครัวและการขับเคลื่อนที่ทั้งผมและไพลินต่าง HEALS ใจซึ่งกันและกันจนจบการสนทนาครั้งนี้

สำหรับภาพยนตร์ HEALS ในโรงภาพยนตร์แล้วตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป สามารถไปติดตามดูกันได้นะครับ

เรื่องเด่นประจำสัปดาห์