สารปนเปื้อนแม่น้ำภาคเหนือ
ฝีแตก..แก้ปัญหาได้จากในประเทศ
วันอาทิตย์ที่ 22 พฤศจิกายนนี้ ชาวอำเภอแม่สาย จ.เชียงราย นัดชุมนุมกันที่หน้าด่านพรมแดนแม่สาย-ท่าขี้เหล็ก ร่วมส่งเสียงพร้อมกัน "สุดจะทนคนอย่างหนู" ประกาศเจตนารมณ์ปกป้องแม่น้ำกก สาย รวก โขง สาละวิน และกระบุรี
ไม่ให้ปัญหามลพิษในแม่น้ำถูกปล่อยผ่านหรือเงียบหายไป
วันนี้ปัญหาสารพิษข้ามแดนในแม่น้ำภาคเหนือ ทั้งแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง มาถึงจุดวิกฤติกลายเป็นปัญหาฝีแตก ที่ทุกหน่วยงานในรัฐบาลต่างตื่นขึ้นมารับมือ ราวกับ "จุลกฐิน" ที่ต้องทำให้เสร็จภายในคืนเดียว
โดยนายกฯ อนุทิน ชาญวีรกูล แม้จะอยู่ระหว่างไปปฏิบัติภารกิจต่างประเทศ ยังฝากข้อสั่งการมาในที่ประชุมคณะรัฐมนตรี ให้กระทรวงมหาดไทย กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เร่งตรวจสอบดูแลช่วยเหลือประชาชนอย่างใกล้ชิด
ด้านรองนายกฯ ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ ในฐานะประธานคณะกรรมการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยพิบัติในพื้นที่ภาคเหนือ ประชุมออนไลน์ร่วมกับทีมนักวิจัยและนักวิทยาศาสตร์ทั่วประเทศ ระดมเทคโนโลยีและงานวิจัยที่พร้อมใช้งาน ลงไปแก้ปัญหาให้ประชาชนในพื้นที่ พร้อมออกมาตรการด่วน 4 ข้อ ประกอบด้วย
1.ติดตั้งระบบกรองน้ำสะอาดเพิ่มในพื้นที่เดือดร้อน
2.แจกชุดตรวจสารหนูแบบพกพา ให้ชาวบ้านตรวจน้ำ ดิน พืชผลได้เอง
3.สร้างฝายชะลอน้ำเพื่อดักจับตะกอนสารพิษ
4.ทำแผนที่จุดเสี่ยงเฝ้าระวังภัยและตรวจพิสูจน์ต้นตอสารพิษในห้องแล็บ
ขณะที่ พัฒนา พร้อมพัฒน์ รมว.สาธารณสุข ยอมรับว่า น้ำในพื้นที่ จ.เชียงราย มีปริมาณโลหะหนักและสารหนูอยู่ในปริมาณที่สูง จึงเตือนประชาชนหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำและตะกอนดิน พร้อมแนะนำให้เกษตรกรสวมถุงมือ ถุงเท้าหรือรองเท้าบูท เพื่อหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำโดยตรง
ทั้งหมดล้วนเป็นการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าที่ปลายเหตุทั้งสิ้น!
มีเพียง พล.อ.ชัยพฤกษ์ ด้วงประพัฒน์ เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ที่มองภาพใหญ่ไปที่ต้นตอของปัญหาในประเทศเมียนมา ซึ่งอยู่ระหว่างการพูดคุยกันของคณะทำงาน 3 ฝ่าย คือ ไทย เมียนมา จีน
“เราต้องคุยกับทางบริษัทของคนไทยในประเทศด้วย เท่าที่ดูข้อมูลมา ทางฝั่งนั้นเขาก็มีการทำเรื่องของการทำบำบัดน้ำเสียก่อนจะปล่อยออกมา แต่มาตรฐานยังไม่ได้ ซึ่งมันมีโรงงานจำนวนมาก ถ้าเราทำกับโรงงานใหญ่ๆ ก็ยังมีโรงงานย่อยๆ อีกเยอะ ฉะนั้น เราต้องเข้าไปจัดการด้วยองคาพยพที่ค่อนข้างจะใหญ่พอสมควรในการแก้ไขปัญหา”
“เข้าใจความเดือนร้อนของประชาชนว่าได้รับความเดือดร้อนอย่างไร มีครอบครัวกำลังพลที่เป็นทหารอยู่บริเวณนั้น ก็ให้ข้อมูลมาเหมือนกัน เดือดร้อนกันทุกส่วน”
ข้อความจากปากเลขาธิการ สมช.ข้างต้น แสดงให้เห็นถึงการรับรู้ปัญหาที่เกิดขึ้นเป็นอย่างดี เพียงแต่มีข้อจำกัดในการเข้าไปจัดการ ซึ่งแม้จะมีความยุ่งยากในการแก้ไข อย่างน้อยก็พูดความจริงให้ประชาชนได้รับรู้
ต่างจากรัฐบาลที่นั่งทับปัญหาไว้จนฝีแตก!!
เพราะตลอด 4 ปีที่ผ่านมา ตั้งแต่ปี 2565 มีการเปิดหน้าดินทำเหมืองในรัฐกะเหรี่ยง รัฐมอญ รัฐฉาน ของเมียนมา มีจำนวนหลายร้อยแห่ง โดยส่งออกสารเคมีและนำเข้าแร่ ของบริษัทไทย มากกว่า 50 บริษัท
ข้อมูลที่เป็นตัวเลขสถิติการค้าระหว่างประเทศ และการชี้แจงของด่านศุลกากรภาคเหนือ ต่อคณะอนุกรรมาธิการพิจารณาศึกษามลพิษทางน้ำข้ามแดน สภาผู้แทนราษฎร เมื่อเดือนสิงหาคม 2569 ปรากฏรายละเอียดชัดทั้งหมด
นอกจากนั้น คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ยังได้เสนอแนวทางแก้ไขปัญหาให้คณะรัฐมนตรี ไปตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2568 และ ดร.สืบสกุล กิจนุกร นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ได้เสนอให้รัฐบาลระงับการนำเข้าแร่และหยุดส่งออกสารเคมี เครื่องจักรเหมืองแร่ ทุกด่านชายแดนทั่วประเทศ เพื่อบีบให้ยุติการทำลายแม่น้ำ
แต่ไม่มีเสียงตอบรับจากรัฐบาล จนเกิดเป็นวิกฤติขึ้นในวันนี้
เพราะฉะนั้น การแก้ปัญหาสารปนเปื้อนในแม่น้ำภาคเหนือ จึงแก้ได้จากภายในประเทศของเราเองด้วยการหยุดนำเข้าแร่จาก 3 แหล่งในเมียนมา และเลิกส่งออกสารเคมีป้อนให้กับแหล่งผลิตเหล่านั้น
เนื่องจากสารเคมีหลายหมื่นตันที่ส่งออกไปตลอดสี่ปีที่ผ่านมา เพื่อแลกกับการใช้ประเทศไทยเป็นทางผ่านแร่หลายแสนตันไปให้ประเทศจีนนั้น มันได้ย้อนกลับมาฆ่าคนไทยด้วยกันเสียเอง!




