E-Vote กับเลือกตั้งแบบไทย ฝันยังไงก็ไปไม่ถึง

E-Vote กับเลือกตั้งแบบไทย ฝันยังไงก็ไปไม่ถึง

ทุกครั้งที่ประเทศไทย จะจัดการเลือกตั้ง จะมีข่าวพูดถึง การทดสอบ ทดลอง โอกาส ความเป็นไปได้ ที่จะนำการเลือกตั้ง ผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์มาใช้ กกต. เอง ก็ไปดูงาน ไปชมเทคโนโลยีในการลงคะแนนในต่างประเทศมาเยอะแยะมาก ที่มีจับมือกับพันธมิตรทดสอบทดลองมากมาย แต่ประเทศ ก็ยังไปไม่ถึง Smart Vote E-Vote สิ่งที่ กกต.ทำได้มากที่สุดในการเลือกเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้กับการเลือกตั้ง คือการทำแอพพลิเคชัน ฐานข้อมูลผู้สมัคร พรรคการเมือง การรายงานผล การอัพเดทผล ทำได้แค่นั้นจริงๆ ซึ่งมันเป็นเพียงส่วนประกอบของการเลือกตั้ง แต่ระบบลงคะแนน ทำไม่ได้

คำอธิบายที่ปรากฎบ่อย คือ กฎหมายเลือกตั้ง ยังไม่กำหนดให้ใช้วิธีลงลคะแนนด้วยอิเล็กทรอนิกส์ ทำไม่ได้หรอก เดี๋ยวมีโกงกัน เกิดไปแฮคระบบกกต.แล้วใคแคะแนนเพิ่มจะทำยังไง มีคิดแบบนั้นจริงๆ แม้ว่า วิธีการนับคะแนนใช้วิธีนัดที่หน่วยเลือกตั้ง

E-Vote ทำได้ ไม่ใช่ทำไม่ได้

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พัฒนาแพลตฟอร์ม THAIVOTE.io ทำงานบน Blockchain สภาผู้แทนราษฎร ยกให้เป็นนวัตกรรมทางสังคม แสดงว่าเรามีความพร้อมในการใช้เทคโนโลยีการเลือกตั้งสมัยใหม่ THAIVOTE.io แก้ไขปัญหาระบบเลือกตั้งแบบดั้งเดิมที่มีข้อจำกัดด้านความโปร่งใส ป้องกันการจัดการผลเลือกตั้ง Blockchain มีความปลอดภัยสูง เคยลองเอาไปใช้ในปี 2562 ในการเลือกตั้งคณะกรรมการสหกรณ์ออมทรัพย์สาธารณสุขจังหวัดสุราษฎร์ธานี การเลือกตั้งครั้งนั้นประสบความสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรม ระบบสามารถรองรับการลงคะแนนผ่านโทรศัพท์มือถือหรือคอมพิวเตอร์ นับผลได้ภายใน 15 นาที และเก็บบันทึกการเลือกตั้งไว้ใน Blockchain อย่างไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้

หลังจากความสำเร็จครั้งแรก THAIVOTE.io ได้ขยายการใช้งานไปยังองค์กรต่าง ๆ อาทิ สหกรณ์ออมทรัพย์กระทรวงยุติธรรม สหกรณ์ออมทรัพย์การสื่อสารแห่งประเทศไทย และสหกรณ์ธนาคารเพื่อการเกษตร การขยายตัวนี้แสดงให้เห็นว่าเทคโนโลยี Blockchain สามารถแก้ปัญหาการประสานงานในการเลือกตั้งได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ผลลัพธ์ที่น่าประทับใจจากการนำไปใช้จริง

ปี 2566 เป็นปีแห่งความสำเร็จของระบบ E-Voting ในประเทศไทย การเลือกตั้งคณะกรรมการสภาเทคนิคการแพทย์ มีผู้ใช้สิทธิผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ 8,847 คน จากผู้มีสิทธิ 21,931 คน คิดเป็นอัตราการเข้าร่วม 40.34% ในการเลือกตั้งคณะกรรมการสมาคมศิษย์เก่าจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งมีผู้ใช้สิทธิ 953 คน จากผู้ลงทะเบียน 1,013 คน คิดเป็นอัตราการเข้าร่วมสูงถึง 94.08% ความสำเร็จนี้แสดงให้เห็นว่าประชาชนที่มีความรู้และความเข้าใจเทคโนโลยียอมรับระบบ E-Voting อย่างกว้างขวาง

ระบบดีแต่ (ปล่อยให้) เป็นไปไม่ได้

ผลการนำระบบไปใช้แสดงให้เห็นว่า วิธีลงคะแนนด้วยอิเล็กทรอนิกส์ ปลอดภัย ตรวจสอบได้ แม่นยำ การใช้เทคโนโลยีในการลงคะแนนจึงน่าจะเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของประชาธิปไตยได้ แต่ …. ประชาธิปไตยและระบบการเมืองแบบไทย ยังไม่เปิดกว้างพอที่จะเอาเทคโนโลยีในการลงคะแนนมาใช้ ทำไม ? คำตอบ อยู่ในทุกอย่างที่เป็น จุดแข็งของ Blockchain เพราะระบบปลอดภัย แม่นยำ แก้ปัญหาการบริหารจัดการผลการเลือกตั้งได้ ข้ออ้างเรื่องกฎหมาย ระเบียบ วิธีการ กระบวนการจัดการ จึงถูกเอามาอ้าง ที่สำคัญที่สุด คือ วิธีคิด วิสัยทัศน์ ของ นักการเมือง ไม่ต้องการระบบที่ดีเกินไป การเลือกตั้งด้วยเทคโนโลยี จึงเป็นเรื่อง ฝันยังไงก็ไปไม่ถึง เพราะ บริหารจัดการ“ผล”การเลือกตั้ง “ไม่ได้”