สาวบางโพโก้แค่ไหน ไม่รู้ แต่อยากรู้ ‘บางโพ’ มีโพอยู่ที่ไหน

24 เม.ย. 2567 - 05:00

  • อยากรู้คำว่า ‘โพ’ ของบางโพ มีที่มาจากไหน ใบ้ให้ว่าคำเฉลยอยู่ที่วัดย่านบางโพ 2 แห่ง

spacebar สเปซบาร์, บางโพ, สาวบางโพ, โพ, ต้นโพธิ์, ตู้ ดิเรก อมาตยกุล, วัดอนัมนิกายาราม, วัดบางโพโอมาวาส, องเชียงสือ

เอ่ยชื่อ “บางโพ” คนจะนึกถึง 2 สิ่ง

หนึ่ง คือถนนสายไม้ หรือชุมชนทำงานไม้ เฟอร์นิเจอร์จากไม้ เป็นย่านการค้า และศูนย์การเรียนรู้ในซอยประชานฤมิตร

กับอีกเรื่องคือเพลง ‘สาวบางโพ’ ของ ตู้-ดิเรก (ปล่อยเพลงครั้งแรก พ.ศ.2525) โดยเฉพาะท่อนฮิตติดหูที่ร้องว่า

“สาวบางโพธิ์ นั้นโก้จริงจริง”

spacebar สเปซบาร์, บางโพ, สาวบางโพ, โพ, ต้นโพธิ์, ตู้ ดิเรก อมาตยกุล, วัดอนัมนิกายาราม, วัดบางโพโอมาวาส, องเชียงสือ
Photo: ปกเทปอัลบั้ม ‘ติ๊ด ตะลิด ติ๊ดชึ่ง’ ของ ตู้-ดิเรก อมาตยกุล ที่มีเพลง #สาวบางโพ

แต่หากย้อนไปก่อนหน้านั้นสัก 80-100 ปี เอ่ยชื่อ “บางโพ” คนจะนึกถึง #คนญวน ขนาดสุนทรภู่ยังเขียนถึงบางโพใน นิราศสุพรรณ ว่า

“...ถึงบ้านญวนล้วนแต่โรงแลสะพรั่ง มีข้องขังกุ้งปลาไว้ค้าขาย ตรงหน้าโรงโพงพางเขาวางราย พวกหญิงชายพร้อมเพรียงมาเมียงมอง...”

บางโพเดิมเป็นแหล่งรวมคนญวนที่อพยพมาหลักๆ 2 ครั้ง คือ ญวนที่มากับ องเชียงสือ สมัยรัชกาลที่ 1 กับญวนอพยพสมัยรัชกาลที่ 3

spacebar สเปซบาร์, บางโพ, สาวบางโพ, โพ, ต้นโพธิ์, ตู้ ดิเรก อมาตยกุล, วัดอนัมนิกายาราม, วัดบางโพโอมาวาส, องเชียงสือ
Photo: ภาพวาดจักรพรรดิซาลอง (องเชียงสือ) ที่แพร่หลายในหมู่ผู้ศึกษาประวัติศาสตร์เวียดนาม

‘ญวนองเชียงสือ’ คือคนที่ไม่ทันหนีกลับไปกู้บ้านเมืองกับองเชียงสือ เดิมอยู่ที่สถานทูตโปรตุเกสปัจจุบัน ซึ่งสมัยนั้นคือชุมชนต้นสำโรง ผลของการหนีกลับโดยไม่ลา จึงทำให้ญวนในสังกัดองเชียงสือที่เหลือย้ายมาบางโพ

ส่วนสมัยรัชกาลที่ 3 คือที่มาภายหลังสงครามอานามสยามยุทธ (ความขัดแย้งทางทหารระหว่างอาณาจักรไดนาม ซึ่งปกครองโดยจักรพรรดิเถี่ยว จิ กับอาณาจักรสยามภายใต้การปกครองของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ที่ในช่วงเวลานั้นต่างเรืองอำนาจด้วยกันทั้งคู่) โดนกวาดมาเมืองไทยมาอยู่บางโพ

คนญวนที่มาบางโพมีอาชีพทำประมง (น้ำจืด) จับปลา ทำงานช่างฝีมือ ค้าซุง เลื่อยไม้ โรงสีข้าว โรงเลื่อย สอดคล้องกับธุรกิจค้าซุงของแขกแพ ที่อยู่คนละฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา

spacebar สเปซบาร์, บางโพ, สาวบางโพ, โพ, ต้นโพธิ์, ตู้ ดิเรก อมาตยกุล, วัดอนัมนิกายาราม, วัดบางโพโอมาวาส, องเชียงสือ
Photo: แผนที่ย่านบางโพ หน่วยวิจัยแผนที่ฯ จุฬาฯ พ.ศ.2464
spacebar สเปซบาร์, บางโพ, สาวบางโพ, โพ, ต้นโพธิ์, ตู้ ดิเรก อมาตยกุล, วัดอนัมนิกายาราม, วัดบางโพโอมาวาส, องเชียงสือ
Photo: แผนที่ย่านบางโพ Google Earth พ.ศ.2567

พาตัวหนังสือเตร็ดเตร่ออกนอกเรื่อง ถึงทีมาตอบคำถาม ชื่อบางโพ เอาคำว่า ‘โพ’ มาจากไหน?

เฉลย เอามาจาก ต้นโพธิ์ นั่นเอง

ทุกวันนี้มีให้เห็นสองจุด คือต้นโพธิ์ขนาดใหญ่ตรง สน.บางโพ ติดกับวัดบางโพโอมาวาส ต้องสังเกตดีๆ เพราะแทบมองไม่เห็น

อีกต้นอยู่ที่เจดีย์แปดเหลี่ยม วัดอนัมนิกายาราม ในซอยประชาราษฎร์ สาย 1 ซอย 23 รากต้นโพธิ์บอกเราว่า อายุของต้นน่าจะอยู่มาเป็นเวลาหลักร้อยปี เลื้อยแผ่ปกคลุมเจดีย์เก่าแก่ริมน้ำไว้อย่างน่าอัศจรรย์

spacebar สเปซบาร์, บางโพ, สาวบางโพ, โพ, ต้นโพธิ์, ตู้ ดิเรก อมาตยกุล, วัดอนัมนิกายาราม, วัดบางโพโอมาวาส, องเชียงสือ
Photo: ต้นโพธิ์ ณ เจดีย์แปดเหลี่ยม วัดอนัมนิกายาราม

เรื่องเด่นประจำสัปดาห์