สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ พระราชธิดานักกฎหมาย ผู้ทรงอุทิศพระองค์เพื่อสังคมและความยุติธรรม
ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา พระนามของ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เป็นที่ประจักษ์แก่พสกนิกรชาวไทยในฐานะพระบรมวงศานุวงศ์ผู้ทรงอุทิศพระวรกายปฏิบัติพระกรณียกิจเพื่อประโยชน์สุขของประชาชนอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในด้านกฎหมาย กระบวนการยุติธรรม การพัฒนาสตรี ผู้ด้อยโอกาส และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
พระองค์ประสูติเมื่อวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ.2521 เป็นพระราชธิดาพระองค์ใหญ่ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ทรงได้รับการถวายพระนามว่า “พัชรกิติยาภา” อันมีความหมายถึง “ผู้ทรงเกียรติอันมั่นคงดุจเพชร”
พระอัจฉริยภาพด้านการศึกษา
ตลอดเส้นทางการศึกษา พระองค์ทรงมีความโดดเด่นด้านวิชาการ โดยเฉพาะด้านนิติศาสตร์และกฎหมายระหว่างประเทศ
ทรงสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ด้วยผลการเรียนดีเด่น ก่อนจะทรงศึกษาต่อในระดับปริญญาโทและปริญญาเอกด้านกฎหมายจากมหาวิทยาลัยคอร์เนลล์ (Cornell University) ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นหนึ่งในมหาวิทยาลัยชั้นนำของโลก
ด้วยพระปรีชาสามารถด้านกฎหมาย ทำให้พระองค์ทรงได้รับการยอมรับทั้งในระดับประเทศและระดับนานาชาติ โดยเฉพาะในประเด็นสิทธิมนุษยชน ความยุติธรรมทางสังคม และการคุ้มครองผู้ด้อยโอกาส
พระราชธิดานักกฎหมาย…ผู้ทำงานใกล้ชิดประชาชน
ภายหลังทรงสำเร็จการศึกษา พระองค์ทรงปฏิบัติหน้าที่ในสายงานกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมอย่างจริงจัง
พระองค์เคยทรงดำรงตำแหน่งอัยการผู้ช่วย สำนักงานอัยการสูงสุด และทรงเข้ารับการฝึกปฏิบัติงานด้านอัยการด้วยพระองค์เอง นับเป็นแบบอย่างของการนำองค์ความรู้ทางกฎหมายมาประยุกต์ใช้เพื่อประโยชน์สาธารณะ
ต่อมาทรงได้รับแต่งตั้งให้เป็นเอกอัครราชทูตผู้แทนถาวรไทยประจำสำนักงานสหประชาชาติ ณ กรุงเวียนนา สาธารณรัฐออสเตรีย โดยทรงมีบทบาทสำคัญในการผลักดันความร่วมมือด้านกฎหมายระหว่างประเทศ การป้องกันอาชญากรรม และการพัฒนากระบวนการยุติธรรม
“กำลังใจ” พระราชดำริที่เปลี่ยนชีวิตผู้ต้องขังหญิง
หนึ่งในพระกรณียกิจที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง คือ “โครงการกำลังใจ” ซึ่งทรงริเริ่มขึ้นเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้ต้องขังหญิง เด็กติดผู้ต้องขัง และผู้พ้นโทษ
พระองค์ทรงเล็งเห็นว่า ผู้ต้องขังจำนวนมากยังสามารถกลับมาเป็นกำลังสำคัญของสังคมได้ หากได้รับโอกาสในการพัฒนาคุณภาพชีวิตและทักษะอาชีพ
โครงการดังกล่าวได้ต่อยอดสู่การผลักดัน “ข้อกำหนดกรุงเทพ” หรือ Bangkok Rules ซึ่งองค์การสหประชาชาติรับรองเป็นมาตรฐานสากลสำหรับการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิงและผู้กระทำผิดหญิงทั่วโลก
นับเป็นผลงานสำคัญที่สร้างชื่อเสียงให้ประเทศไทยในเวทีนานาชาติ และสะท้อนพระวิสัยทัศน์ด้านสิทธิมนุษยชนของพระองค์
สืบสานพระราชปณิธานด้านทรัพยากรธรรมชาติ
นอกจากงานด้านกฎหมายและสังคม พระองค์ยังทรงมีบทบาทสำคัญในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสัตว์ป่า
ในฐานะประธานกรรมการขับเคลื่อนโครงการพัชรสุธาคชานุรักษ์ พระองค์ทรงนำแนวพระดำริไปสู่การแก้ปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่าในพื้นที่ป่ารอยต่อ 5 จังหวัดภาคตะวันออกอย่างเป็นระบบ
แนวทางดังกล่าวไม่ได้มุ่งเพียงการอนุรักษ์ช้างป่า แต่ยังครอบคลุมถึงการฟื้นฟูป่า การพัฒนาอาชีพชุมชน และการสร้างความอยู่ดีมีสุขให้แก่ประชาชนควบคู่กันไป
พระเมตตาที่ประชาชนจดจำ
ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา พระกรณียกิจของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ สะท้อนถึงพระปณิธานอันแน่วแน่ในการใช้ความรู้ ความสามารถ และประสบการณ์เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะผู้ด้อยโอกาส ผู้หญิง เด็ก และกลุ่มเปราะบางในสังคม
พระองค์ทรงเป็นทั้งนักกฎหมาย นักการทูต และนักพัฒนาสังคมผู้ทรงอุทิศพระองค์เพื่อประเทศชาติ จนได้รับการยกย่องในระดับนานาชาติ และยังคงเป็นแรงบันดาลใจให้คนไทยจำนวนมากในการทำความดีเพื่อส่วนรวม
ด้วยพระวิริยะอุตสาหะและพระเมตตาอันเปี่ยมล้น พระนามของ “เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา” จึงมิได้เป็นเพียงพระราชธิดาแห่งพระมหากษัตริย์ไทย หากยังเป็นสัญลักษณ์ของการเสียสละ การให้โอกาส และการสร้างความหวังแก่ผู้คนในสังคมไทยและประชาคมโลก
