ช่วงเช้ามืดวันนี้ (15 กันยายน 2569) เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองจังหวัดฉะเชิงเทราลงพื้นที่สุสาน JEWISH CEMETERY THAILAND หมู่ที่ 2 ตำบลเสม็ดใต้ อำเภอบางคล้า เพื่อร่วมตรวจสอบและสังเกตการณ์เคลื่อนย้ายผู้เสียชีวิตจำนวน 4 รายออกจากพื้นที่ หลังจังหวัดมีคำสั่งให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างและย้ายศพไปยังสุสานที่ได้รับอนุญาตอย่างถูกต้อง
การเคลื่อนย้ายครั้งนี้ไม่ใช่เพียงขั้นตอนปิดพื้นที่สุสานแห่งหนึ่ง แต่เป็นบทสรุปสำคัญของข้อพิพาทเกี่ยวกับใบอนุญาต การใช้ที่ดิน มาตรฐานด้านสาธารณสุข และความสัมพันธ์ระหว่างเสรีภาพในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนากับกฎหมายที่บังคับใช้กับสุสานทุกแห่งในประเทศไทย
จังหวัดฉะเชิงเทราระบุว่า เวลา 05.00 น. ฉัตรประอร นิยม ผู้ว่าราชการจังหวัดฉะเชิงเทรา สั่งการให้ เอกราช กฤตยพงษ์ นายอำเภอบางคล้า , โกศล อินทรศร จ่าจังหวัดฉะเชิงเทรา พร้อมปลัดอำเภอ กำนัน และผู้ใหญ่บ้านตำบลเสม็ดใต้ ลงพื้นที่ หลังได้รับแจ้งจากบริษัท กาน ชาบาด จำกัด ว่าจะดำเนินการเคลื่อนย้ายศพทั้งหมด
ผู้เสียชีวิตทั้ง 4 รายจะถูกนำไปฝังหรือเก็บรักษาที่สุสานเนอร์วาน่า เมมโมเรียล ปาร์ค อำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี โดยบริษัทแจ้งว่าจะดำเนินการตามประเพณีและศาสนพิธีเฉพาะ เพื่อรักษาความเหมาะสมและให้เกียรติผู้เสียชีวิต
ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 7 กันยายน 2569 ผู้ว่าราชการจังหวัดฉะเชิงเทรา ในฐานะเจ้าพนักงานท้องถิ่น ออกคำสั่งจังหวัดฉะเชิงเทรา ที่ 2037/2569 ให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้าง รวมถึงเคลื่อนย้ายศพที่ฝังหรือเก็บอยู่ในสุสานบนโฉนดที่ดินเลขที่ 1515 ไปยังสุสานและฌาปนสถานที่ได้รับอนุญาต ภายใน 7 วันนับแต่วันที่ผู้เกี่ยวข้องทราบคำสั่ง
การออกคำสั่งดังกล่าวมีฐานจากพระราชบัญญัติสุสานและฌาปนสถาน พ.ศ. 2528 ซึ่งห้ามฝัง เก็บ หรือเผาศพนอกสุสานหรือฌาปนสถานที่ได้รับอนุญาต เว้นแต่จะได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากเจ้าพนักงานท้องถิ่น
เมื่อมีการฝ่าฝืน เจ้าพนักงานท้องถิ่นมีอำนาจสั่งให้รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างหรือย้ายศพไปยังสถานที่ที่มีใบอนุญาตภายในเวลาที่กำหนด หากไม่ปฏิบัติตาม เจ้าหน้าที่สามารถดำเนินการแทนและเรียกค่าใช้จ่ายจากผู้ฝ่าฝืนได้ ตาม พระราชบัญญัติสุสานและฌาปนสถาน พ.ศ. 2528
ข้อมูลจากการตรวจสอบร่วมกันของกระทรวงมหาดไทย กรมการปกครอง จังหวัดฉะเชิงเทรา และหน่วยงานในพื้นที่ ระบุว่า ภายในสุสานพบหลุมฝังศพรวม 4 หลุม แบ่งเป็นหลุมคอนกรีตติดป้ายถาวร 3 หลุม และอีก 1 หลุมยังไม่เทคอนกรีต มีป้ายชั่วคราวเขียนด้วยภาษาฮีบรู เมื่อตรวจสอบป้ายประจำหลุมร่วมกับใบมรณบัตร เอกสารแจ้งตาย และหนังสือเดินทาง พบข้อมูลเบื้องต้นดังนี้
· ชายชาวอิสราเอล เสียชีวิต 14 พ.ย.2566 ฝังในช่วงที่ยังมีใบอนุญาต
· ชายชาวอิสราเอล เสียชีวิต 26 พ.ย.2568 ฝังหลังไม่ได้รับอนุญาตให้ต่ออายุ
· ชายชาวอิสราเอล เสียชีวิต 26 เม.ย.2569 ฝังหลังไม่ได้รับอนุญาตให้ต่ออายุ
· หญิงชาวอังกฤษ เสียชีวิต 18 กรกฎาคม 2569 ฝังหลังไม่ได้รับอนุญาตให้ต่ออายุ
เท่ากับว่า ผู้เสียชีวิต 3 ใน 4 ราย หรือร้อยละ 75 ถูกนำมาฝังภายหลังสุสานไม่ได้รับอนุญาตให้ต่ออายุแล้ว อย่างไรก็ตาม กรมการปกครองย้ำว่า ข้อมูลดังกล่าวเป็นผลจากการตรวจสภาพพื้นที่ ป้ายประจำหลุม และเอกสารที่เกี่ยวข้อง ยังไม่ใช่การพิสูจน์อัตลักษณ์ทางนิติวิทยาศาสตร์อย่างสมบูรณ์
จากใบอนุญาตปี 2564 สู่การไม่ต่ออายุปี 2567
ข้อมูลของกรมการปกครองระบุว่า บริษัท กาน ชาบาด จำกัด ได้รับใบอนุญาตจัดตั้งสุสานครั้งแรกเมื่อวันที่ 19 เมษายน 2564 บนโฉนดที่ดินเลขที่ 1515 เนื้อที่ 15 ไร่ 2 งาน 86 ตารางวา หรือประมาณ 6.29 เฮกตาร์
ขณะพิจารณาคำขอครั้งแรก เจ้าหน้าที่ได้รับข้อมูลว่า พื้นที่อยู่ห่างจากทางหลวงหมายเลข 304 ประมาณ 15 กิโลเมตร ส่วนถนนสายสนามช้าง–หนองโสนที่อยู่ด้านหน้ายังไม่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นทางหลวงท้องถิ่น ขณะที่องค์การบริหารส่วนตำบลเสม็ดใต้มีหนังสือรับรองว่าที่ดินไม่ติดคลองสาธารณประโยชน์ จึงเห็นว่าเข้าเกณฑ์ตามกฎหมายในเวลานั้น
ตามมาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติสุสานและฌาปนสถาน ใบอนุญาตมีผลถึงวันที่ 31 ธันวาคมของปีที่สามนับจากปีที่ออกใบอนุญาต ดังนั้น ใบอนุญาตที่ออกในปี 2564 จึงสิ้นอายุวันที่ 31 ธันวาคม 2566
บริษัทได้ยื่นขอต่ออายุเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2566 ก่อนใบอนุญาตสิ้นอายุ และตามกฎหมาย ผู้ยื่นคำขอสามารถดำเนินกิจการต่อไปได้จนกว่าเจ้าพนักงานท้องถิ่นจะมีคำสั่งเป็นหนังสือไม่อนุญาตให้ต่ออายุ
ปม “คลองใหม่” ห่างกำแพงสุสาน 187 เมตร
เหตุผลสำคัญที่คณะกรรมการกลั่นกรองระดับอำเภอมีมติไม่ต่อใบอนุญาตในปี 2567 คือ ผลการตรวจสอบสภาพพื้นที่รอบใหม่พบว่า กำแพงสุสานอยู่ห่างจาก “คลองใหม่” ซึ่งผู้นำท้องถิ่นยืนยันว่าเป็นคลองสาธารณประโยชน์ ใช้ระบายน้ำและสนับสนุนการเกษตร เพียง 187 เมตร
กฎกระทรวง พ.ศ. 2543 กำหนดโดยหลักว่า สถานที่ตั้งสุสานต้องอยู่ห่างจากทางน้ำซึ่งประชาชนใช้ในการสัญจร ห้วย หรือแม่น้ำ ไม่น้อยกว่า 400 เมตร แต่สามารถลดเหลือไม่น้อยกว่า 100 เมตรได้ หากมีระบบป้องกันกลิ่นและสิ่งปฏิกูลรั่วไหลตามเงื่อนไขที่กำหนด
ดังนั้น ตัวเลข 187 เมตรเพียงอย่างเดียวยังไม่ใช่คำตอบทั้งหมด การพิจารณาต้องดูควบคู่กันว่า คลองดังกล่าวมีสถานะและการใช้ประโยชน์อย่างไร รวมถึงสุสานมีมาตรการป้องกันการรั่วไหลที่เพียงพอตามกฎหมายหรือไม่ โดย กฎกระทรวง พ.ศ. 2543 ยังกำหนดให้สุสานมีพื้นที่ไม่น้อยกว่า 1 ไร่ และต้องตรวจสอบกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองที่ดิน ตลอดจนแผนผังการใช้พื้นที่และสภาพแวดล้อมโดยรอบ
ทำไมการย้ายร่างจึงเป็นเรื่องละเอียดอ่อนในศาสนายิว
ตามหลักศาสนายิว การฝังศพถือเป็นการคืนร่างกายสู่ผืนดิน ผู้เสียชีวิตต้องได้รับการปฏิบัติอย่างเคารพและพยายามฝังโดยเร็ว การเผาศพโดยทั่วไปไม่สอดคล้องกับหลักศาสนายิวดั้งเดิม
ขณะเดียวกัน การเปิดหลุมและเคลื่อนย้ายร่างที่ฝังแล้วโดยทั่วไปเป็นเรื่องที่หลีกเลี่ยง เพราะถือเป็นการรบกวนการพักสงบของผู้เสียชีวิต แต่สามารถมีข้อยกเว้นได้ในบางกรณี เช่น สถานที่ฝังไม่ปลอดภัย ไม่สามารถคงสภาพเป็นสุสานได้ หรือจำเป็นต้องย้ายไปยังสุสานที่เหมาะสมกว่า จึงต้องมีผู้รู้ทางศาสนากำกับขั้นตอนและปฏิบัติต่อร่างกับดินจากหลุมเดิมอย่างให้เกียรติ
บริษัทเจ้าของโครงการจดทะเบียนมาแล้วกว่า 18 ปี
ข้อมูลนิติบุคคลที่อ้างอิงฐานข้อมูลเปิดของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าระบุว่า บริษัท กาน ชาบาด จำกัด จดทะเบียนเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2551 เลขทะเบียนนิติบุคคล 0105551030881 ปัจจุบันมีทุนจดทะเบียน 30 ล้านบาท และมีสถานะยังดำเนินกิจการอยู่
วัตถุประสงค์ที่ปรากฏในฐานข้อมูลครอบคลุมการให้บริการจัดตั้งสุสานและฌาปนสถาน ขณะที่ประเภทธุรกิจที่ยื่นงบการเงินล่าสุดเกี่ยวข้องกับการดำเนินการด้านอสังหาริมทรัพย์ที่ไม่ใช่เพื่อการอยู่อาศัย ข้อมูลนิติบุคคลบริษัท กาน ชาบาด จำกัด
อย่างไรก็ตาม การเป็นนิติบุคคลที่จดทะเบียนถูกต้องไม่ได้หมายความว่าสถานประกอบการทุกแห่งของบริษัทจะได้รับอนุญาตโดยอัตโนมัติ ใบอนุญาตจัดตั้งสุสานเป็นคนละส่วนกับสถานะของนิติบุคคล และต้องพิจารณาเป็นรายพื้นที่ตามพระราชบัญญัติ กฎกระทรวง และข้อบัญญัติท้องถิ่น
มหาดไทยเตรียมใช้ “ฉะเชิงเทราโมเดล” ตรวจสุสานทั่วประเทศ
พลพีร์ สุวรรณฉวี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เปิดเผยว่า ได้กำชับให้ฝ่ายปกครองของทั้งสองจังหวัด ร่วมสังเกตการณ์ เคลื่อนย้ายผู้เสียชีวิตทั้ง 4 รายออกจากสุสาน JEWISH CEMETERY THAILAND เพื่อยืนยันว่าย้ายครบทั้ง 4 ราย รวมถึงดูแลให้กระบวนการเป็นไปตามกฎหมายและคำนึงถึงศาสนพิธีของผู้เสียชีวิต
สำหรับภาพรวมทั่วประเทศ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะกรรมการเฉพาะกิจด้านการจัดระเบียบสังคมเมื่อวานนี้ (14 กันยายน 2569)ได้มอบหมายให้กรมการปกครองรวบรวมจำนวนและรายชื่อสุสาน รวมถึงสถานที่ประกอบกิจการฌาปนสถานทั่วประเทศให้แล้วเสร็จภายใน 3 วัน เพื่อนำมาตรวจสอบสถานะใบอนุญาตและการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์
หากพบสถานที่ใดไม่มีใบอนุญาต ใบอนุญาตขาดอายุ หรือดำเนินการไม่เป็นไปตามเงื่อนไข กระทรวงมหาดไทยเตรียมนำแนวทางจัดการกรณีฉะเชิงเทรา หรือ “ฉะเชิงเทราโมเดล” มาใช้ ทั้งการสั่งแก้ไข ยุติกิจการ เคลื่อนย้ายศพ หรือดำเนินคดีตามข้อเท็จจริงของแต่ละแห่ง
พลพีร์ กล่าวด้วยว่า การตรวจสอบย้อนหลังขั้นตอนออกใบอนุญาตสุสานแห่งนี้เมื่อปี 2564 พบประเด็นสงสัยเกี่ยวกับเอกสารประกอบคำขอ โดยตั้งข้อสังเกตจากภาพถ่ายย้อนหลังใน Google Earth ว่า ถนนและแหล่งน้ำอาจปรากฏอยู่ในพื้นที่มาก่อนแล้ว ซึ่งแตกต่างจากข้อมูลบางส่วนที่ใช้ประกอบการพิจารณาใบอนุญาตในขณะนั้น
จังหวัดฉะเชิงเทราจึงตั้งคณะกรรมการสอบสวนเจ้าหน้าที่และผู้เกี่ยวข้อง พร้อมกำหนดกรอบเวลาเบื้องต้น 15 วัน หากพบพยานหลักฐานว่าข้าราชการหรือผู้บริหารท้องถิ่นปฏิบัติหน้าที่ไม่ถูกต้อง จะดำเนินการตามกฎหมายต่อไป
