“คลองถม” เสน่ห์ในความทรงจำ สิ่งของ-ของแปลก-ตลาดนัดกลางคืน

คลองถมมาจากไหน

ทำไมต้องไปคลองถม

เสียงเครื่องยนต์ตุ๊กตุ๊กที่ดังสะท้อนกำแพงปูนเก่า เสียงตะโกนต่อรองราคา และกลิ่นอายแดดบ่ายที่กระทบกับเศษเหล็กและพลาสติก นี่คือท่วงทำนองอันเป็นเอกลักษณ์ของ “คลองถม” ที่คุ้นเคยเป็นอย่างดี

สำหรับใครหลายคน คลองถมอาจเป็นเพียงความวุ่นวายของแผงลอยที่วางข้าวของระเกะระกะ แต่สำหรับคนที่ชอบ ความท้าทาย แบบแปลกๆ มันคือถ้ำสมบัติของคนรักของเก่า มันคือพื้นที่ที่เวลาไหลช้าลง และทุกๆ ตารางนิ้วมีเรื่องเล่าที่รอการถูกค้นพบ

ตามทางเดินแคบๆ กลิ่นน้ำมันเครื่องลอยมาแตะจมูกผสมกับกลิ่นกระดาษเก่าจากนิตยสารยุค 90 สายตาของเขากวาดผ่านเครื่องเล่นเทปคาสเซ็ทสีเฟด, นาฬิกาไขคอยล์ที่ยังคงส่งเสียง ต๊อกแต๊ก เบาๆ ไปจนถึงอะไหล่กล้องฟิล์มและหลอดไฟรูปทรงประหลาด คลองถมในเสน่ห์แบบดั้งเดิมไม่ได้มีไว้แค่ให้เราเดินหา “สิ่งของ” แต่มีไว้ให้เราเดินตามหา “ความทรงจำ”

พื้นปูนบนถนนที่แออัดไปด้วยแผงค้าในวันนี้ น้อยคนนักที่จะทันนึกว่าครั้งหนึ่งเคยเป็นลำคลองจริงๆ

ย้อนกลับไปในสมัยรัชกาลที่ 5 พื้นที่แห่งนี้เคยมีลำคลองสายสำคัญที่ขุดเชื่อมต่อจากคลองรอบกรุงเพื่อการคมนาคมและการระบายน้ำ ทว่าเมื่อกาลเวลาผ่านไป เมืองขยายตัว ถนนเจริญกรุงถูกตัดขึ้น ลำคลองเดิมเริ่มตื้นเขินและหมดหน้าที่ลง ทางราชการจึงได้ทำการ “ถมคลอง” ปรับพื้นที่น้ำให้กลายเป็นแผ่นดินเพื่อสร้างเป็นทางสัญจร

ชาวบ้านในยุคนั้นจึงเรียกขานพื้นที่ตรงนี้ด้วยความตรงไปตรงมาว่า “คลองถม” มันเหมือน เป็นความคุ้นชิน ของความสนุก ที่ได้ เดินดู เดินเลือก เดินหา ของแปลกในตลาดนัดกลางคืน แม้รู้ว่าของบางอย่างไม่มีประโยชน์สำหรับคนนึง แต่เป็นที่ต้องการของอีกคน แม้รูว่าของบางชิ้นถูกทำเทียมของจริง หรือเป็นของขโมยมา

ชื่อที่แลดูธรรมดา แต่กลับบันทึกรอยต่อของการเปลี่ยนผ่านจากกรุงเทพฯ ยุคสัญจรทางน้ำ ไปสู่ “นครแห่งรถยนตรกรรม” จากสายน้ำที่เคยไหลผ่าน เปลี่ยนมาเป็นธารธาราของข้าวของเครื่องใช้ อะไหล่แปลกตา และผู้คนที่หมุนเวียนเข้ามาแลกเปลี่ยนเรื่องราวกันมาหลายทศวรรษ

รอยยิ้มเล็กๆ ขณะวางโคมไฟทองเหลืองลง แล้วหยิบตลับเมตรเหล็กแบบโบราณขึ้นมาถือไว้ การมาเดินคลองถมไม่ได้จบลงแค่การได้ของแปลกติดมือกลับบ้าน แต่มันคือการได้สัมผัสถึง Sense of Place อันไร้กาลเวลาย่านที่ไม่เคยปฏิเสธของเก่า และยังคงให้ชีวิตใหม่แก่สิ่งของที่คนอื่นอาจมองข้าม อยู่บนแผ่นดินที่เคยเป็นลำคลองแห่งนี้เสมอ

คลองถมยังมีของใหม่ ของจากโรงงาน ที่ถูกเอามาขาย ไม่รู้เหมือนกันว่ามายังไง ของเล็กๆ ธรรมดา แต่ถูกใจคนที่มองหา ทำให้คลองถมเป็นหมุดหมายทุกวันเสาร์ อาทิตย์ เวลากลางคืน เวลาผ่านไปสรรพสินค้าใหม่ๆ จากจีน ไหลเข้ามาพร้อมกับอาคาร ตึก คลองถมตลาดริมทางเท้าจึงพัฒนาขึ้นไปเป็นคลองถมติดแอร์

ความรู้สึกอย่างหนึ่งที่ ออนไลน์ แทนไม่ได้ คือการได้เดิน ได้ดู ได้เลือก ได้ต่อรองราคา การได้เจออะไรแปลกใหม่ทำให้คลองถม ยังคงมีเสน่ห์ทั้งที่เวลา และบริบทสังคมจะเปลี่ยนไป ถ้าวันนึง ประสบการณ์รวมหายไป "คลองถม" อาจไม่เป็นที่รู้จัก เมื่อคนรุ่นใหม่ แค่เคยได้ยินหรือได้อ่านคำบรรยายตลาดนัดแบบเก่า ที่ไหนสักแห่ง

อย่างน้อยตลาดนัดกลางคืนในย่านเก่ายังมีเสน่ห์ ตลาดดอกไม้ ตลาดของเล่น ตลาดหนังสือ ยังคงเกิดขึ้นและดำรงอยู่ต่อไป

ภาพจาก :เพจตลาดนัดกลางคืนคลองถมในความทรงจำ