การวิ่งเป็นหนึ่งในกิจกรรมยอดนิยมของคนรักสุขภาพ หลายคนเลือกท้าทายขีดจำกัดของตัวเองด้วยการเพิ่มระยะทางและความหนักในการฝึกซ้อมเพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการแข่งขันมาราธอน แต่รู้หรือไม่ว่าการออกกำลังกายที่ดูเหมือนเป็นเรื่องดีหากฝืนทำในวันที่ร่างกายไม่พร้อม โดยเฉพาะท่ามกลางสภาพอากาศร้อนจัดอาจกลายเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
กรณีของ ‘บุรินทร์ ตัน แซ่เล้า’ ผู้ใช้เฟซบุ๊กที่ออกมาแชร์ประสบการณ์เฉียดตายถึงสามรอบ หลังฝืนซ้อมวิ่งระยะทาง 28 กิโลเมตรเพื่อเตรียมลงแข่งขันระยะ 42 กิโลเมตร กลายเป็นอุทาหรณ์สำคัญที่ทำให้คนรักการวิ่งต้องหันกลับมาทบทวนว่า ความฟิตเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอหากละเลยความพร้อมของร่างกาย
จากซ้อมวิ่ง 28 กม. สู่เหตุการณ์เฉียดตาย
เจ้าตัวเล่าว่า ก่อนออกวิ่งในวันเกิดเหตุพักผ่อนมาเพียงสี่ชั่วโมงครึ่ง และเริ่มออกวิ่งตั้งแต่เวลา 05.00 น. ช่วงแรกของการวิ่งตั้งแต่กิโลเมตรที่ 1-18 ยังไม่มีความผิดปกติแม้ต้องเผชิญกับแดดและอากาศที่เริ่มร้อนขึ้นในช่วงเช้า โดยยังคงจิบน้ำ รับประทานเจลพลังงาน และเกลือแร่ตามปกติ
แต่เมื่อเข้าสู่กิโลเมตรที่ 19 สถานการณ์กลับเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว ขณะเดินเข้าไปซื้อน้ำในร้านสะดวกซื้อ จู่ๆ เกิดอาการใจสั่นอย่างรุนแรง เป็นตะคริวทั่วร่างกายและหายใจไม่ทัน จนเริ่มรู้สึกว่าร่างกายกำลังเข้าสู่ภาวะผิดปกติอย่างหนัก
เจ้าตัวจึงรีบขอความช่วยเหลือและให้คนโทรเรียกรถพยาบาล ก่อนทรุดลงกับพื้นโดยมีอาการแขนขาเกร็งเหยียดและไม่สามารถควบคุมร่างกายได้
สามระลอกอาการวิกฤตก่อนรอดชีวิตมาได้
ระหว่างรอความช่วยเหลืออาการกลับกำเริบหนักถึงสามระลอก ทั้งปากเบี้ยว หัวใจเต้นแรง ตัวกระตุกและชักเกร็ง พร้อมความรู้สึกเหมือนถูกไฟฟ้าช็อตไปทั่วร่างกาย
โชคดีที่หน่วยกู้ชีพฉุกเฉินด้วยรถจักรยานยนต์ หรือ Motorlance เดินทางมาถึงจุดเกิดเหตุและให้การช่วยเหลือเบื้องต้น ก่อนนำส่งโรงพยาบาลอย่างเร่งด่วน
ผลการตรวจรักษาพบว่าผู้ประสบเหตุมีภาวะฮีทสโตรก (Heat Stroke) ร่วมกับภาวะไตวายเฉียบพลัน และภาวะกล้ามเนื้อลายสลาย แม้จะสามารถผ่านพ้นภาวะอันตรายและกลับไปพักฟื้นที่บ้านได้แต่ยังคงมีอาการเจ็บระบมบริเวณขาอย่างมากจนไม่สามารถยืนได้ตามปกติ
เหตุการณ์ครั้งนี้ทำให้เจ้าตัวตัดสินใจยกเลิกการแข่งขันวิ่งระยะ 42 กิโลเมตร พร้อมฝากเป็นอุทาหรณ์ว่า แม้จะเคยวิ่งระยะทางดังกล่าวมาแล้วหลายครั้ง แต่หากร่างกายไม่พร้อมก็ไม่มีอะไรรับประกันได้ว่าจะไม่เกิดเหตุการณ์ร้ายแรงขึ้น
รู้จัก ‘ฮีทสโตรก’ ภัยร้ายที่นักวิ่งไม่ควรมองข้าม
ฮีทสโตรกหรือโรคลมแดดเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่เกิดขึ้นเมื่อร่างกายมีความร้อนสูงเกินกว่าที่ระบบควบคุมอุณหภูมิจะรับมือได้ ส่งผลให้ระบบต่างๆ ภายในร่างกายเริ่มทำงานผิดปกติ และอาจเกิดความเสียหายต่ออวัยวะสำคัญหลายส่วน
โดยเฉพาะผู้ที่ออกกำลังกายอย่างหนักหรือทำกิจกรรมกลางแจ้งเป็นเวลานานท่ามกลางอากาศร้อนและความชื้นสูง ซึ่งเป็นปัจจัยที่เพิ่มภาระให้ร่างกายต้องระบายความร้อนมากขึ้น
สัญญาณอันตรายที่ควรเฝ้าระวัง ได้แก่
- อุณหภูมิร่างกายสูงมาก
- สับสน พูดไม่รู้เรื่อง หรือมีพฤติกรรมเปลี่ยนไป
- เวียนศีรษะ หน้ามืด หรือหมดสติ
- หัวใจเต้นเร็วและหายใจผิดปกติ
- ชักเกร็งหรือหมดสติในกรณีรุนแรง
สิ่งสำคัญคือฮีทสโตรกไม่ใช่อาการเพียงแค่เหนื่อยหรือเป็นลมจากอากาศร้อน แต่เป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการช่วยเหลือทันที เพราะอาจทำให้สมอง หัวใจ ไต และอวัยวะอื่นๆ เสียหายได้
ทำไมฮีทสโตรกจึงอาจนำไปสู่ ‘ไตวายเฉียบพลัน’?
อีกหนึ่งประเด็นที่น่ากังวลจากเหตุการณ์นี้คือการตรวจพบภาวะไตวายเฉียบพลันและกล้ามเนื้อลายสลาย ซึ่งเป็นภาวะแทรกซ้อนที่สามารถเกิดขึ้นร่วมกับการออกกำลังกายอย่างหนักและความร้อนสูงได้
ภาวะกล้ามเนื้อลายสลาย (Rhabdomyolysis) เกิดจากการที่เซลล์กล้ามเนื้อได้รับความเสียหายและแตกสลาย ปล่อยสารต่างๆ ภายในเซลล์ออกสู่กระแสเลือด โดยหนึ่งในนั้นคือไมโอโกลบิน (Myoglobin) ซึ่งหากมีปริมาณมากอาจส่งผลกระทบต่อไตและเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะไตวายเฉียบพลัน
นอกจากนี้ภาวะฮีทสโตรกยังอาจทำให้ระบบไหลเวียนเลือดและการทำงานของอวัยวะต่างๆ ผิดปกติ ส่งผลให้ไตได้รับความเสียหายมากขึ้น
อย่างไรก็ตาม การเกิดภาวะแทรกซ้อนในแต่ละคนขึ้นอยู่กับความรุนแรงและปัจจัยร่วมหลายประการจึงจำเป็นต้องได้รับการประเมินจากแพทย์
บทเรียนสำคัญสำหรับนักวิ่ง อย่าฝืนเพียงเพราะคิดว่าตัวเองไหว
เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่าการเตรียมตัวสำหรับการแข่งขันระยะไกลไม่ได้มีเพียงการเพิ่มระยะทางหรือฝึกความอึดของร่างกายเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการพักผ่อนให้เพียงพอ การประเมินสภาพร่างกายในแต่ละวัน และการปรับแผนซ้อมให้เหมาะสมกับสภาพอากาศด้วย
หากเริ่มรู้สึกผิดปกติระหว่างออกกำลังกายควรหยุดกิจกรรมทันที และหากมีอาการสับสน ชัก หรือหมดสติ ต้องรีบโทรแจ้งสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 พร้อมเริ่มลดอุณหภูมิร่างกายด้วยน้ำเย็นหรือการแช่น้ำเย็นโดยเร็วที่สุด ไม่ควรรอให้อาการดีขึ้นเอง
ท้ายที่สุดแล้วเป้าหมายของการวิ่งไม่ใช่เพียงการพิชิตระยะทางหรือทำลายสถิติของตัวเอง แต่คือการได้ออกกำลังกายอย่างปลอดภัยและกลับถึงบ้านโดยไม่ต้องแลกมาด้วยสุขภาพหรือชีวิต เพราะต่อให้เคยวิ่งมาแล้วกี่สิบครั้งก็ไม่ได้หมายความว่าร่างกายจะพร้อมสำหรับการวิ่งครั้งต่อไปเสมอไป




