รายการ Deep SPACE เปิดประเด็นวิเคราะห์ “สูตร CARE” หลัง ครม.เห็นชอบการปรับบำนาญชราภาพมิติใหม่ คิดฐานเงินเดือนทั้งชีวิต สร้างความเป็นธรรม สอดคล้องมาตรฐานสากล แต่ผู้ประกันตนยังต้องรอสิทธิประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นในการเปลี่ยนผ่านนานถึง 180 วัน
โดย ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (14 กรกฎาคม 2569) มีมติเห็นชอบร่างกฎกระทรวงการจ่ายประโยชน์ทดแทนในกรณีชราภาพ พ.ศ. …. ตามที่กระทรวงแรงงานเสนอ ซึ่งเป็นการปรับปรุงหลักเกณฑ์การคำนวณเงินบำนาญและเงินบำเหน็จชราภาพของผู้ประกันตน เพื่อให้การได้รับสิทธิประโยชน์ที่มีความเป็นธรรม สอดคล้องกับการนำส่งเงินสมทบตลอดช่วงชีวิตการทำงาน และเสริมสร้างความมั่นคงอย่างยั่งยืนให้แก่กองทุนประกันสังคม ร่างกฎกระทรวงดังกล่าวกำหนดให้มีผลใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนด 180 วัน นับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
สาระสำคัญ หัวใจของสูตร CARE คือ การปรับเปลี่ยนวิธีการคำนวณเงินบำนาญชราภาพจากเดิมที่ใช้ค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายก่อนเกษียณ (สูตร Final Average Earnings (FAE)) มาเป็นการใช้ค่าจ้างเฉลี่ยตลอดระยะเวลาที่ส่งเงินสมทบ (สูตร Career Average Revalued Earnings (CARE)) ซึ่งจะนำค่าจ้างในอดีตมาปรับมูลค่าให้เป็นเงินปัจจุบันก่อนนำมาคำนวณ เพื่อให้สะท้อนรายได้ตลอดชีวิตการทำงาน และลดความเหลื่อมล้ำจากการเปลี่ยนแปลงรายได้ในช่วงท้ายของการทำงาน โดยการคำนวณสูตร CARE สะท้อนการส่งเงินสมทบของผู้ประกันตนได้อย่างเหมาะสมและเป็นธรรมยิ่งขึ้น
การปรับปรุงในครั้งนี้ ยังครอบคลุมสิทธิประโยชน์สำคัญอีกหลายด้าน เริ่มตั้งแต่ยังปรับหลักเกณฑ์การคำนวณเงินบำเหน็จชราภาพสำหรับผู้ประกันตนที่ส่งเงินสมทบไม่ครบ 180 เดือน ให้ได้รับเงินบำเหน็จเท่ากับจำนวนเงินสมทบของผู้ประกันตนและนายจ้าง พร้อมผลประโยชน์ตอบแทน แม้จะส่งเงินสมทบไม่ถึง 12 เดือนก็ตาม เพื่อให้ผู้ประกันตนได้รับสิทธิประโยชน์อย่างเหมาะสม
ขณะเดียวกัน สำหรับผู้ที่ส่งเงินสมทบเกิน 180 เดือน จากเดิมที่เคยคิดอัตราเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อการส่งเงินสมทบ ครบทุก 12 เดือน ปัดเศษเดือนทิ้ง จะเปลี่ยนเป็นการคิดเพิ่มตามจำนวนเดือนที่ส่งเงินจริง ในอัตราร้อยละ 0.125 ต่อเดือน ทำให้ไม่มีการตัดเศษเดือน และได้รับสิทธิประโยชน์สอดคล้องกับระยะเวลาที่ส่งเงินจริงมากที่สุด
นอกจากนี้ ร่างกฎกระทรวงดังกล่าว ได้กำหนดมาตรการรองรับในช่วงเปลี่ยนผ่าน เพื่อคุ้มครองสิทธิของผู้ประกันตน
“โดยผู้ที่ได้รับเงินบำนาญชราภาพอยู่ก่อนวันที่กฎหมายมีผลใช้บังคับ หากคำนวณตามสูตรใหม่แล้วได้รับเงินบำนาญเพิ่มขึ้น โดยจะได้รับเงินเพิ่มตั้งแต่เดือนถัดจากวันที่กฎหมายมีผลใช้บังคับ แต่หากคำนวณแล้วได้รับเงินลดลง จะยังคงได้รับเงินบำนาญในอัตราเดิม”
“ขณะที่ผู้ประกันตนที่จะมีสิทธิรับบำนาญภายในระยะเวลา 5 ปี นับจากวันที่กฎหมายมีผลใช้บังคับ หากคำนวณตามสูตรใหม่แล้วได้รับเงินบำนาญลดลง จะได้รับเงินชดเชยส่วนต่างตามสัดส่วนที่กำหนด ตั้งแต่ร้อยละ 100 ในปีแรก และทยอยลดลงจนถึงร้อยละ 20 ในปีที่ 5”
จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน กล่าวว่า “การปรับปรุงหลักเกณฑ์ครั้งนี้ จะทำให้ผู้ประกันตนทั้งมาตรา 33 และมาตรา 39 ได้รับการคำนวณเงินบำนาญที่สะท้อนการนำส่งเงินสมทบตลอดช่วงชีวิตการทำงานมากยิ่งขึ้น มีความเป็นธรรม สมดุล และสอดคล้องกับมาตรฐานสากลของหลายประเทศ โดยเฉพาะกลุ่มประเทศ OECD ควบคู่กับการสร้างความยั่งยืนให้แก่กองทุนประกันสังคมในระยะยาว”
สิทธิประโยชน์บำนาญชราภาพ “สูตร CARE”
สิทธิบำนาญชราภาพ “สูตร CARE” (Career Average Revalued Earnings) คือหลักเกณฑ์ใหม่จากประกันสังคมที่คำนวณบำนาญจาก “รายได้เฉลี่ยตลอดชีวิตการทำงาน” แทนการใช้ 5 ปีสุดท้าย เพื่อความเป็นธรรม
สูตร CARE เป็นการปรับเปลี่ยนวิธีคิดเงินบำนาญเพื่อให้สะท้อนรายได้และเงินสมทบที่แท้จริงของผู้ประกันตนตลอดการทำงาน ให้ความเป็นธรรมแก่ผู้ประกันตน มาตรา 39 โดยดึงฐานเงินเดือนในอดีตสมัยอยู่ มาตรา 33 มาคำนวณร่วมด้วย มีสาระสำคัญดังนี้
· เปลี่ยนฐานคำนวณใหม่ จากเดิมใช้ค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้ายก่อนเกษียณ เปลี่ยนมาเป็นการนำค่าจ้างทุกเดือน ที่เคยส่งเงินสมทบตลอดอายุการทำงานมาเฉลี่ยรวมกัน
· ปรับมูลค่าเงินตามจริง มีการปรับมูลค่าเงินในอดีตให้เป็นมูลค่าปัจจุบันตามอัตราเงินเฟ้อ เพื่อให้ได้ยอดคำนวณที่เป็นธรรม
· การปรับอัตราบำนาญ ปรับเพิ่มอัตราบำนาญให้สำหรับทุกเดือนที่ส่งเงินสมทบเพิ่ม เดือนละ 0.125%
ทำไมต้องรอ 180 วัน?
การที่ผู้ประกันตนต้องรอถึง 180 วัน หลัง ครม. อนุมัติและประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นเพราะกฎหมายประกันสังคมได้กำหนดระยะเวลาเตรียมความพร้อม เพื่อให้สำนักงานประกันสังคมปรับปรุงระบบฐานข้อมูลคำนวณเงินสมทบตลอดอายุการทำงานของผู้ประกันตนแต่ละคนให้แล้วเสร็จ รวมถึงจัดเตรียมมาตรการเยียวยาในช่วงเปลี่ยนผ่าน
ปรับปรุงระบบฐานข้อมูล ข้อมูลประวัติการทำงานและเงินเดือนของผู้ประกันตนแต่ละคน ต้องใช้เวลาในการประมวลผลคำนวณผ่านสูตรใหม่โดยระบบคอมพิวเตอร์ของสำนักงานประกันสังคม
สร้างความเข้าใจแก่เจ้าหน้าที่ เพื่อฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ประจำสาขาทั่วประเทศให้เข้าใจเกณฑ์ใหม่ และสามารถให้บริการหรือชี้แจงข้อสงสัยแก่ผู้ประกันตนได้อย่างถูกต้อง
เตรียมระยะเวลาให้ผู้ประกันตนปรับตัว โดยเปิดโอกาสให้ผู้ประกันตนที่มีสิทธิรับบำนาญได้มีเวลาศึกษาหลักเกณฑ์ใหม่ และเตรียมเอกสารยื่นเรื่องขอรับประโยชน์ทดแทน
การกำหนดระยะเวลาเปลี่ยนผ่าน 180 วัน (6 เดือน) เป็นขั้นตอนมาตรฐานทางกฎหมาย เพื่อให้เกิดการเตรียมความพร้อมในด้านต่างๆ ข้างต้น
ติดตามรายการ Deep SPACE ได้ทุกวัน จันทร์-ศุกร์ เวลา 13.00-14.00 น.
พร้อมข้อมูลใหม่ ทุกแวดวงข่าวสารรอบตัว ลึกกว่าที่รู้
