หนาวกี่โมง? เปิด 3 เกณฑ์กรมอุตุฯ ใช้ตัดสินประเทศไทยเข้าสู่ฤดูหนาวอย่างเป็นทางการ

เข้าสู่ช่วงปลายฝนต้นหนาว หลายคนเริ่มรอคอยอากาศเย็น หวังว่าจะได้หยิบเสื้อกันหนาวออกมาใช้อีกครั้ง แต่แม้บางพื้นที่จะเริ่มมีอุณหภูมิลดลง หรือสัมผัสได้ถึงลมเย็นในช่วงเช้า ก็ไม่ได้หมายความว่าประเทศไทยเข้าสู่ฤดูหนาวอย่างเป็นทางการแล้ว เพราะการเปลี่ยนผ่านของฤดูกาลไม่ได้พิจารณาจากอุณหภูมิเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องดูทิศทางการเคลื่อนตัวของกระแสลมในบรรยากาศ รวมถึงการกระจายตัวของฝนด้วย กรมอุตุนิยมวิทยา จึงกำหนดเกณฑ์สำหรับพิจารณาการเข้าสู่ฤดูหนาวของประเทศไทยอย่างเป็นทางการไว้ 3 ข้อสำคัญ เพื่อให้การประกาศเปลี่ยนผ่านฤดูกาลสอดคล้องกับสภาพอากาศที่เกิดขึ้นจริง

เปิด 3 เกณฑ์ กรมอุตุฯ  ใช้อะไรตัดสินว่าประเทศไทยเข้าสู่ฤดูหนาวแล้ว?

1. อุณหภูมิต่ำสุดต้องต่ำกว่า 23 องศาเซลเซียส

เกณฑ์แรกคือ อุณหภูมิต่ำสุดของประเทศไทยตอนบนต้องลดลงมาอยู่ในเกณฑ์อากาศเย็น โดยมีอุณหภูมิต่ำสุดน้อยกว่า 23 องศาเซลเซียส ซึ่งเป็นหนึ่งในสัญญาณสำคัญของการเปลี่ยนผ่านจากฤดูฝนเข้าสู่ฤดูหนาว อย่างไรก็ตาม การพิจารณาฤดูกาลไม่ได้อาศัยอุณหภูมิที่ลดลงเพียงวันเดียวหรือเฉพาะบางพื้นที่ แต่ต้องดูแนวโน้มสภาพอากาศประกอบกับเกณฑ์ข้ออื่นด้วย

2. ทิศทางลมต้องเปลี่ยนไปตามรูปแบบของฤดูหนาว

อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญคือการเปลี่ยนแปลงของกระแสลมในบรรยากาศ โดยกรมอุตุนิยมวิทยาพิจารณาทิศทางลมใน 2 ระดับความสูง ได้แก่

◦                         ลมระดับล่าง ความสูงประมาณ 100–3,500 เมตร ต้องเปลี่ยนเป็นลมตะวันออกเฉียงเหนือหรือลมตะวันออก

◦                         ลมระดับบน ความสูงประมาณ 5,000 เมตรขึ้นไป ต้องเปลี่ยนเป็นลมฝ่ายตะวันตก

การเปลี่ยนทิศทางของลมในแต่ละระดับเป็นอีกหนึ่งสัญญาณที่ช่วยบ่งบอกถึงการเปลี่ยนแปลงของระบบบรรยากาศและการเข้าสู่ฤดูกาลใหม่ ไม่ใช่เพียงการที่อากาศบริเวณพื้นผิวเริ่มเย็นลงเท่านั้น

3. การกระจายตัวของฝนในประเทศไทยตอนบนต้องลดลงอย่างต่อเนื่อง

เกณฑ์สุดท้ายคือ ปริมาณและการกระจายตัวของฝนในประเทศไทยตอนบนต้องลดลงอย่างต่อเนื่อง สะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากช่วงฤดูฝนไปสู่ช่วงฤดูหนาว เพราะหากยังมีฝนตกกระจายตัวต่อเนื่องในหลายพื้นที่ ก็แสดงว่าสภาพอากาศยังไม่เปลี่ยนผ่านเข้าสู่รูปแบบของฤดูหนาวอย่างสมบูรณ์

ทั้ง 3 ข้อนี้จึงเป็นองค์ประกอบสำคัญที่กรมอุตุนิยมวิทยาใช้พิจารณาร่วมกัน ก่อนประกาศว่าประเทศไทยเข้าสู่ฤดูหนาวอย่างเป็นทางการ

อากาศเย็น อากาศหนาว หนาวจัด ต่างกันอย่างไร?

นอกจากเกณฑ์การเข้าสู่ฤดูหนาวแล้ว กรมอุตุนิยมวิทยายังจำแนกระดับความหนาวเย็นตามอุณหภูมิ เพื่อใช้บอกลักษณะสภาพอากาศที่ประชาชนจะเผชิญ โดยแบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่

•                         อากาศเย็น (Cool) อุณหภูมิตั้งแต่ 16.0–22.9 องศาเซลเซียส

•                         อากาศหนาว (Cold) อุณหภูมิตั้งแต่ 8.0–15.9 องศาเซลเซียส

•                         อากาศหนาวจัด (Very Cold) อุณหภูมิตั้งแต่ 7.9 องศาเซลเซียสลงไป

นั่นหมายความว่า แม้บางวันอุณหภูมิจะลดลงมาอยู่ที่ 20–22 องศาเซลเซียส จนหลายคนเริ่มรู้สึกเย็น แต่ตามเกณฑ์การจำแนกสภาพอากาศยังจัดอยู่ในระดับอากาศเย็น ไม่ใช่อากาศหนาว

ฤดูหนาวไทย ปกติเริ่มเมื่อไหร่?

โดยปกติประเทศไทยจะเข้าสู่ฤดูหนาวในช่วงกลางเดือนตุลาคม และสิ้นสุดประมาณกลางเดือนกุมภาพันธ์ของปีถัดไป อย่างไรก็ตาม ช่วงเวลาดังกล่าวเป็นกรอบฤดูกาลตามปกติ ส่วนการประกาศเข้าสู่ฤดูหนาวในแต่ละปีต้องพิจารณาจากสภาพอากาศที่เกิดขึ้นจริงตามเกณฑ์ของกรมอุตุนิยมวิทยา ดังนั้น การที่ปฏิทินเดินทางมาถึงเดือนพฤศจิกายน หรือบางพื้นที่เริ่มมีอุณหภูมิลดลง จึงยังไม่ใช่หลักฐานเพียงพอที่จะยืนยันว่าประเทศไทยเข้าสู่ฤดูหนาวอย่างเป็นทางการแล้ว

เรื่องนี้ยังสะท้อนให้เห็นว่า ฤดูกาลไม่ได้เป็นเพียงการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิที่เราสัมผัสได้ในชีวิตประจำวัน แต่เป็นผลจากความสัมพันธ์ของระบบบรรยากาศ กระแสลม และปริมาณฝนที่เปลี่ยนแปลงไปพร้อมกัน

ในยุคที่สภาพภูมิอากาศโลกมีความแปรปรวนมากขึ้น การติดตามข้อมูลและประกาศจากกรมอุตุนิยมวิทยาจึงเป็นเรื่องสำคัญ เพราะนอกจากจะช่วยให้เราเข้าใจสภาพอากาศที่กำลังเปลี่ยนไปแล้ว ยังเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับเตรียมรับมือกับความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศที่อาจส่งผลต่อชีวิตประจำวันและสิ่งแวดล้อมในระยะยาวด้วย