บรรดานักวิเคราะห์ชี้ว่า โอกาสที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ จะได้พบปะกับ คิม จอง อึน ผู้นำสูงสุดของเกาหลีเหนือ นอกรอบการประชุมสุดยอดความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (APEC) มีแนวโน้มสูงขึ้นอย่างมาก หลังจากทำเนียบเครมลินของรัสเซียออกมาส่งสัญญาณว่า ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซีย อาจพบกับผู้นำเกาหลีเหนือในเวทีเดียวกันนี้
ก่อนหน้านี้ ทรัมป์ได้แสดงท่าทีชัดเจนว่าต้องการจะพบกับคิมอีกครั้งมาโดยตลอด และเพิ่งหลุดปากเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา (16 พ.ย.) ว่า “การพบกันครั้งนี้อาจเกิดขึ้นที่ประเทศจีนภายในสัปดาห์นี้” ทว่าที่ผ่านมา กระแสข่าวการนัดพบในลักษณะนี้มักไม่เคยเกิดขึ้นจริง ขณะที่เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐฯ และเกาหลีใต้เองต่างมองว่า “โอกาสที่จะเกิดขึ้นนั้นมีน้อยมาก”
แต่จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อสำนักข่าว Interfax ของรัสเซีย รายงานอ้างคำยืนยันจากทำเนียบเครมลินว่า “ปูตินอาจพบกับคิม หากผู้นำเกาหลีเหนือเดินทางมาร่วมการประชุมสุดยอด APEC ที่เมืองเซินเจิ้นในสัปดาห์นี้” ซึ่งท่าทีดังกล่าวทำให้หลายฝ่ายเริ่มปรับมุมมองและให้น้ำหนักกับความเป็นไปได้ที่จะเกิดบิ๊กเซอร์ไพรส์มากขึ้น
“ทำเนียบเครมลินคงไม่ออกมาเปิดเผยเรื่องนี้ หากไม่มั่นใจว่าคิมจะเดินทางมาพบกันจริง ผมค่อนข้างมั่นใจว่ากำลังมีความเคลื่อนไหวบางอย่างเกิดขึ้นอยู่เบื้องหลัง”
— ซิดนีย์ ไซเลอร์ อดีตเจ้าหน้าที่ข่าวกรองแห่งชาติสหรัฐฯ ด้านเกาหลีเหนือ ซึ่งปัจจุบันประจำอยู่ที่ศูนย์ศึกษายุทธศาสตร์และระหว่างประเทศ (CSIS) วิเคราะห์
ความเคลื่อนไหวทางการทูตในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา ยิ่งตอกย้ำกระแสข่าวลือนี้ หลังเจ้าหน้าที่ระดับสูงของเกาหลีเหนือเดินสายเยือนทั้งรัสเซียและจีนอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกันคณะผู้แทนจากรัสเซียและจีนก็ตบเท้าเยือนกรุงเปียงยางอย่างคึกคัก ซึ่งถูกจับตาว่าอาจเป็นการปูทางเตรียมพร้อมสำหรับการพบกันครั้งสำคัญ นอกจากนี้ คิม จองอึน ยังเพิ่งสร้างความประหลาดใจด้วยการเดินทางเยือนเมืองตานตง เมืองหน้าด่านชายแดนจีนเมื่อเดือนที่ผ่านมาอีกด้วย
“มีสัญญาณเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้ส่งออกมาให้เห็นอยู่ตลอด และหากคิมตัดสินใจเดินทางไปที่เมืองเซินเจิ้นจริง เขาย่อมต้องได้พูดคุยกับ โดนัลด์ ทรัมป์ อย่างแน่นอน”
— จอห์น เดอลูรี ศาสตราจารย์ประจำศูนย์ฮอปกินส์-หนานจิง (Hopkins-Nanjing Center) ชี้ให้เห็นถึงความผิดปกตินี้
ด้านทรัมป์เองก็ยอมรับว่า “การที่ผู้นำเกาหลีเหนือจะปรากฏตัวในเวที APEC หรือไม่นั้น ท้ายที่สุดแล้วขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ในฐานะเจ้าภาพ” ขณะที่สำนักเลขาธิการ APEC ปฏิเสธที่จะให้ความเห็น โดยระบุว่า “ไม่มีข้อมูลเรื่องรายชื่อแขกรับเชิญของฝ่ายจีน”
เช่นเดียวกับกระทรวงการต่างประเทศของจีน ที่ตอบคำถามสื่อมวลชนในการแถลงข่าวประจำวันเมื่อวันอังคาร (17 พ.ย.) ที่ผ่านมาอย่างแบ่งรับแบ่งสู้ว่า “ไม่มีข้อมูลที่จะเปิดเผย” ต่อคำถามที่ว่า “จีนได้เชิญผู้นำเกาหลีเหนือเข้าร่วมการประชุม APEC หรือไม่” ส่วนสถานเอกอัครราชทูตเกาหลีเหนือประจำกรุงปักกิ่งยังคงปิดปากเงียบและยังไม่มีการตอบกลับใดๆ ต่อกระแสข่าวนี้
อย่างไรก็ตาม แหล่งข่าววงในที่ใกล้ชิดกับสถานการณ์กลับมองสวนทาง โดยระบุว่า “แทบไม่เห็นสัญญาณการเตรียมการของฝ่ายจีนเพื่อต้อนรับการเดินทางของคิม จองอึน แต่อย่างใด อีกทั้งท่าทีของทรัมป์ในครั้งนี้ก็ไม่ต่างจากคำพูดที่เขาเคยเปรยไว้ก่อนเดินทางไปร่วมประชุม APEC ที่เกาหลีใต้เมื่อปีที่แล้ว ซึ่งสุดท้ายก็ไม่มีอะไรเกิดขึ้น”
“ผู้นำเกาหลีเหนือแทบไม่ได้ประโยชน์อะไรจากการเดินทางไปครั้งนี้ นอกเสียจากการสร้างภาพลักษณ์ต่อหน้าสื่อเท่านั้น…ต่อให้สหรัฐฯ ยื่นข้อเสนอยกเลิกมาตรการคว่ำบาตร แต่ในความเป็นจริงมาตรการเหล่านั้นก็แทบไม่มีผลบังคับใช้อะไรกับเกาหลีเหนืออยู่แล้ว คิมไม่มีอะไรจะได้จากดีลนี้เลย แล้วเขาจะยอมเดินทางออกไปเพื่อพาตัวเองไปเสี่ยงกับความไม่แน่นอนที่อาจเกิดขึ้นทำไม?”
— คิม ดง-ยอบ ศาสตราจารย์ประจำสถาบันตะวันออกไกลศึกษา มหาวิทยาลัยคยองนัม วิเคราะห์อย่างตรงไปตรงมา
นอกจากนี้ คิม ดง-ยอบ ยังมองว่า “ที่รัสเซียออกมาพูดเรื่องนี้ ไม่ได้หวังจะช่วยเชื่อมสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐฯ กับเกาหลีเหนือแต่อย่างใด แต่เป็นเพียง ‘การแสดงแสนยานุภาพทางการทูต’ เพื่อตอกย้ำให้โลกเห็นว่ารัสเซียมีอิทธิพลเหนือเกาหลีเหนือมากแค่ไหน”
สอดคล้องกับท่าทีของกระทรวงการต่างประเทศเกาหลีใต้ ที่เปิดเผยกับสื่อท้องถิ่นเมื่อวันอังคาร (17 พ.ย.) ที่ผ่านมาว่า “รัฐบาลเกาหลีใต้ยังคงประเมินว่าโอกาสที่จะเกิดการพบปะหารือระหว่างทรัมป์และคิมในครั้งนี้ ยังคงอยู่ในระดับต่ำเช่นเดิม”
เวทีพหุภาคี : พื้นที่ที่ผู้นำเกาหลีเหนือแทบไม่ปรากฏตัว
ที่ผ่านมา คิม จองอึน แทบไม่เคยปรากฏตัวในเวทีประชุมพหุภาคี (งานที่มีผู้นำหลายประเทศเข้าร่วมพร้อมกัน) โดยครั้งล่าสุดเกิดขึ้นเมื่อเดือนกันยายนปีที่แล้ว ในพิธีสวนสนามทางทหารที่กรุงปักกิ่ง ซึ่งมีผู้นำกว่า 20 ประเทศรวมถึงประธานาธิบดีปูตินเข้าร่วม ซึ่งในครั้งนั้นสื่อทางการเกาหลีเหนือได้ประกาศยืนยันล่วงหน้าหลายวัน ก่อนที่คิมจะนั่งรถไฟหุ้มเกราะเดินทางไปยังกรุงปักกิ่ง
“หากคิมตัดสินใจมาร่วมประชุม APEC ในครั้งนี้จริง เขาอาจเลือกเดินทางด้วยเครื่องบินของสายการบินแอร์ไชน่า (Air China) มายังเมืองเซินเจิ้น เหมือนกับตอนที่เดินทางไปสิงคโปร์เมื่อปี 2018 เพื่อร่วมประชุมสุดยอดกับทรัมป์เป็นครั้งแรก ในสมัยที่ทรัมป์ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีสมัยแรก”
— ศาสตราจารย์เดอลูรี ประเมิน
ขณะเดียวกัน เกาหลีใต้และญี่ปุ่นต่างก็จับตาความเคลื่อนไหวนี้อย่างใกล้ชิด โดยผู้นำของทั้งสองประเทศต่างมีกำหนดการเข้าร่วมประชุม APEC ครั้งนี้ด้วยเช่นกัน
ประธานาธิบดีอี แจ-มยอง ของเกาหลีใต้ แสดงความหวังว่า “ทรัมป์จะสามารถโน้มน้าวให้คิมยอมหันหน้ากลับมาสู่โต๊ะเจรจาได้อีกครั้ง” ส่วนนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ ของญี่ปุ่น ก็พยายามผลักดันให้เกิดการประชุมสุดยอดกับผู้นำเกาหลีเหนือมาโดยตลอด เพื่อสะสางปมปัญหาเรื้อรังกรณีพลเมืองญี่ปุ่นถูกลักพาตัวไปในช่วงทศวรรษ 1970-1980 แต่รัฐบาลเกาหลีเหนือยังคงปฏิเสธท่าทีของญี่ปุ่นมาโดยตลอด
(Photo by Brendan Smialowski / AFP)





