เมื่อกล้วยใกล้ ‘สูญพันธุ์’
กล้วยเกือบครึ่งหนึ่งของโลกใกล้สูญพันธุ์เนื่องจาก ‘โรคเชื้อรา’ คุกคามพื้นที่เพาะปลูกทั่วโลก โดยเฉพาะสายพันธุ์คาเวนดิชในเอเชีย แอฟริกา ตะวันออกกลาง ออสเตรเลีย และอเมริกากลาง ซึ่งติดเชื้อจากโรคตายพราย (the Panama disease) หรือเชื้อราที่เกิดจากดินทำให้กล้วยเหี่ยวเฉา
เมื่อเร็วๆ นี้ ผู้เชี่ยวชาญได้ระบุสัญญาณเริ่มต้นของ ‘เชื้อราหายนะ’ ในอเมริกาใต้ ซึ่งกล้วยคาเวนดิชที่ส่งออกส่วนใหญ่ปลูกในซูเปอร์มาร์เก็ตของเรา
กล้วยคาเวนดิชคิดเป็น 47% ของการผลิตและส่งออกกล้วยทั่วโลก โดยกล้วยชนิดนี้ถูกนำมาปลูกทดแทนกล้วยพันธุ์อื่นที่สูญพันธุ์ไปแล้วเพราะโรคดังกล่าว
ขณะที่กล้วยหอมทอง หรือกล้วยหอมกรอสมิเชล (Gros Michel) หรือที่เรียกว่า ‘Big Mike’ ก็กลายเป็นกล้วยประเภทหลักจนถึงช่วงปี 1950 แต่บริษัทข้ามชาติของอเมริกา (United Fruit Company) ทำให้กล้วยหอมทองเป็นที่นิยม แต่ก็เปิดตัวกล้วยคาเวนดิชในปี 1947 ในช่วงที่สวนกล้วยเริ่มตายไป
อย่างไรก็ตาม ในปี 1997 นักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบเชื้อราสายพันธุ์ใหม่ที่เรียกว่า ‘TR4’ ในออสเตรเลีย ซึ่งสามารถแพร่เชื้อไปยังกล้วยคาเวนดิชได้ กระทั่งเชื้อราแพร่กระจายไปทั่วทวีปภายในปี 2015
เจมส์ เดล ศาสตราจารย์และผู้นำโครงการเทคโนโลยีชีวภาพกล้วยแห่งมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีควีนส์แลนด์ บอกกับวงในว่า “ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา เชื่อโรคก็ได้แพร่กระจายไปยังอินเดียและจีน ซึ่งเป็นผู้ผลิตกล้วยรายใหญ่ที่สุดของโลก…มันยังแพร่กระจายไปยังตะวันออกกลางและแอฟริกาด้วย และล่าสุดพบในอเมริกาใต้”
อย่างไรก็ตาม การติดเชื้อจะปรากฏชัดเมื่อใบเริ่มเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ซึ่งจะทำให้เหี่ยวเฉาและเป็นสีน้ำตาล ลำต้นของต้นกล้วยจะเน่าอยู่ข้างใน ซึ่งเมื่อผ่าออกจะปรากฏเป็นสีเปลี่ยนไป
ขณะเดียวกัน นักวิทยาศาสตร์ก็กำลังพัฒนากล้วยคาเวนดิชที่ต้านทานต่อเชื้อรา ‘TR4’ ซึ่งทำได้โดยการพัฒนาเวอร์ชันดัดแปลงพันธุกรรมซึ่งสามารถทำได้โดยใช้แบคทีเรีย ‘CRISPR-Cas9’ เทคนิคที่แม่นยำซึ่งช่วยให้นักวิชาการสามารถแก้ไขและนำส่วนของ DNA ออกได้ ทำให้สามารถกำจัดโรคได้อย่างหมดจด
นอกจากนี้ ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีควีนส์แลนด์ (QUT) ก็กำลังพัฒนากล้วยคาเวนดิชพันธุ์ดัดแปลงพันธุกรรมที่เรียกว่า ‘QCAV-4’ ด้วย ซึ่งเป็นการพัฒนาร่วมกับรัฐบาลและอุตสาหกรรม และถูกทดลองปลูกภาคสนามในเขตนอร์เทิร์นเทร์ริทอรี ออสเตรเลียมานานกว่า 6 ปี โดยได้รับการพิสูจน์แล้วว่ามีความทนทานต่อโรคเชื้อรา ‘Panama Disease TR4’ อย่างสูง
“ผมจะพูดด้วยความมั่นใจว่ามีวิธีแก้ปัญหาก่อนที่ตลาดส่งออกของกล้วยคาเวนดิชจะได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง” เดลบอกกับสำนักข่าว Insider
