เมื่อพูดถึงกองกำลังกัมพูชา นอกจากกองทัพทหารแล้วก็ยังมีกองกำลังพิเศษที่เรียกว่า ‘กองบัญชาการองครักษ์’ (Bodyguard Headquarters) หรือ ‘BHQ’ หน่วยรักษาความปลอดภัยระดับสูงที่ติดตั้งอาวุธหนักภายในกองทัพกัมพูชา (RCAF) ซึ่งมีหน้าที่คุ้มครองเจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัฐบาลกัมพูชา รวมถึงนายกรัฐมนตรีกัมพูชา บุคคลสำคัญอื่นๆ และหน่วยงานที่มีความสำคัญภายในราชอาณาจักรกัมพูชา
หน่วยองครักษ์พิทักษ์ ‘ฮุน เซน’
BHQ ก่อตั้งขึ้นในปี 2009 และเติบโตกลายเป็นหนึ่งในหน่วยทหารที่มีอิทธิพลมากที่สุดในกัมพูชา อยู่ภายใต้การบัญชาการโดยตรงของผู้บัญชาการทหารสูงสุดของกองทัพกัมพูชา และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม
ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 4 กันยายน 2009 อดีตนายกรัฐมนตรีฮุน เซน ได้ก่อตั้งหน่วย BHQ ขึ้นมาโดยออกเป็นพระราชกฤษฎีกา เพื่อให้การคุ้มครองบุคคลสำคัญระดับผู้นำสูงสุด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ฮุน เซน ซึ่งดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในขณะนั้น
การขยายตัวอย่างรวดเร็วของ BHQ เกิดขึ้นท่ามกลางความตึงเครียดทางการเมืองที่เพิ่มขึ้นและการประท้วงขนาดใหญ่ที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าตลอดช่วงทศวรรษ 2010 ซึ่งหน่วย BHQ นั้นมีรากฐานมาจากกองพัน 70 ที่ก่อตั้งขึ้นโดย ฮุน เซน มานานกว่า 30 ปีแล้ว
กองพัน 70 มีบทบาทสำคัญในการรัฐประหารปี 1997 โดยได้ทำลายฐานอำนาจทางการเมืองและทหารของสมเด็จกรมพระนโรดม รณฤทธิ์ และเสริมสร้างอำนาจของ ฮุน เซน ตั้งแต่นั้นมา อย่างไรก็ดี กองพัน 70 เป็นที่เลื่องลือว่าเป็น ‘หน่วยรบที่ทันสมัยที่สุด ได้รับการฝึกฝนดีที่สุด และมีเทคโนโลยีที่ล้ำหน้าที่สุดในกัมพูชา’
หลังจากเกิดเหตุการณ์โจมตี 9/11 ในปี 2001 ฮุน มาเนต ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งผู้บังคับบัญชากองพัน 70 ได้ร่วมมือกับรัฐบาลสหรัฐฯ เพื่อขอความช่วยเหลือทางทหารสำหรับการต่อต้านการก่อการร้าย
การเปลี่ยนผ่านอำนาจจาก ฮุน เซน มาเป็น ฮุน มาเนต ลูกชายของเขา ทำให้กองพัน 70 ซึ่งเดิมอยู่ใต้กองทัพบก ได้รับการยกระดับอย่างเป็นทางการให้เป็น ‘หน่วยองครักษ์ BHQ’ ภายใต้กองบัญชาการสูงสุด
หน่วยนี้มักถูกมองว่ามีความจงรักภักดีต่อ ฮุน เซน อย่างมาก และมีบทบาทในการปราบปรามการชุมนุมของฝ่ายค้านอย่างเห็นได้ชัด สมาชิกของหน่วยนี้มักถูกส่งไปประจำการในเครื่องแบบ หรือนอกเครื่องแบบเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยในช่วงที่เกิดเหตุการณ์ทางการเมือง
นอกจากนี้ BHQ ยังมีส่วนร่วมในการแสดงกำลังต่อสาธารณะ โดยมักจัดขบวนแสดงยุทโธปกรณ์และกองกำลังในกรุงพนมเปญ เพื่อป้องปรามการประท้วงและแสดงอำนาจความแข็งแกร่ง ทั้งนี้ พบว่าการสนับสนุนการฝึกอบรมในอดีตนั้นได้รับความช่วยเหลือจากต่างประเทศ โดยในทศวรรษ 1970 หน่วยรบพิเศษของอินโดนีเซีย (Kopassus) ก็เป็นผู้ฝึกหน่วยคอมมานโดของกองทัพเขมรสาธารณรัฐ
ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา อินโดนีเซียได้ขยายความช่วยเหลือทางทหารไปยังหน่วย RCAF รวมถึง หน่วย BHQ ด้วย “กองบัญชาการองครักษ์ (BHQ) อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาโดยตรงของผู้บัญชาการทหารสูงสุดแห่งกองทัพกัมพูชา (RCAF) และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม” พลเอก ฮิง บุนเฮียง ผู้บัญชาการกองบัญชาการกองกำลังรักษาพระองค์ กล่าว
หน้าที่หลักของกองบัญชาการคือ การรักษาความปลอดภัยให้กับบุคคลสำคัญทุกท่าน รวมถึงสมาชิกรัฐสภาและวุฒิสภา โดยในปี 2025 BHQ ก็เคยได้ให้การรักษาความปลอดภัยแก่ เดฟ เลอดัก นักมวยชาวแคนาดา-พม่าที่มีชื่อเสียงในกรุงพนมเปญ
และเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2025 สถานีโทรทัศน์แห่งชาติกัมพูชาได้รายงานว่า ฮุน เซน ได้สั่งการส่งกองบัญชาการองครักษ์ไปประจำการเพื่อรับมือกับวิกฤตชายแดนไทย-กัมพูชา ที่บริเวณชายแดนช่องบกด้วย
(Photo by TANG CHHIN SOTHY / AFP)
