เลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม สะดุดกลางทาง จับตาศาลชี้ชะตา 27 ก.ย. เดิมพันธรรมาภิบาลกองทุน 2.8 ล้านล้าน
การเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคม (บอร์ดประกันสังคม) ซึ่งถูกจับตาว่าเป็นอีกหนึ่ง “หมุดหมายสำคัญ” ของการปฏิรูประบบประกันสังคม กำลังเผชิญความไม่แน่นอน หลังศาลปกครองสูงสุดมีคำสั่งทุเลาการบังคับใช้ประกาศที่เกี่ยวข้องกับการลงทะเบียนเลือกตั้ง ส่งผลให้สำนักงานประกันสังคมต้องชะลอกระบวนการไว้ชั่วคราว แม้รัฐบาลยังยืนยันเป้าหมายเดินหน้าเลือกตั้งให้ได้ตามกำหนดเดิมในวันที่ 27 กันยายน หากศาลมีคำวินิจฉัยในทิศทางที่เอื้ออำนวย
ความเคลื่อนไหวครั้งนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมถูกคาดหวังว่าจะเป็นกลไกสำคัญในการเพิ่มการมีส่วนร่วมของผู้ประกันตนและนายจ้างในการกำหนดทิศทางกองทุนประกันสังคม ซึ่งเป็นกองทุนขนาดใหญ่ของประเทศที่มีสินทรัพย์กว่า 2.8 ล้านล้านบาท และมีผู้ประกันตนในระบบหลายสิบล้านคน
จุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ชี้แจงว่า การประชุมคณะกรรมการการเลือกตั้งประกันสังคมเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคมที่ผ่านมา เป็นเพียงการ ‘ชะลอ’ กระบวนการ ไม่ใช่การเลื่อนเลือกตั้ง เนื่องจากต้องปฏิบัติตามคำสั่งทุเลาของศาลปกครองสูงสุด หลังมีผู้ยื่นคำร้องว่าประกาศเกี่ยวกับการลงทะเบียนเลือกตั้งอาจไม่ชอบด้วยกฎหมาย
รัฐมนตรีแรงงานระบุว่า หากศาลยกเลิกคำสั่งทุเลาได้อย่างรวดเร็ว การเลือกตั้งยังสามารถเดินหน้าตามกรอบเวลาเดิมในวันที่ 27 กันยายนได้ พร้อมยืนยันว่ากระทรวงแรงงานและสำนักงานประกันสังคมจะยื่นอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าว เพื่อให้กระบวนการเลือกตั้งดำเนินต่อไปตามกฎหมาย
จุลพันธ์ อธิบายว่า ระเบียบที่ใช้ในการเลือกตั้งครั้งนี้เป็นระเบียบที่จัดทำไว้ตั้งแต่ปี 2564-2565 ซึ่งมีการใช้มาแล้วในการเลือกตั้งครั้งก่อน และเมื่อเข้ารับตำแหน่งก็ได้รับข้อเรียกร้องจากภาคประชาชนและภาคประชาสังคมให้เร่งจัดการเลือกตั้ง เพื่อให้บอร์ดประกันสังคมชุดใหม่เข้ามาปฏิบัติหน้าที่โดยเร็ว จึงเลือกใช้กรอบระเบียบเดิมและออกประกาศที่สอดคล้องกัน
อย่างไรก็ตาม ประเด็นที่ถูกฟ้องร้องครั้งนี้ไม่ได้อยู่ที่ตัว "ระเบียบ" แต่เป็น "ประกาศ" ที่ออกตามระเบียบดังกล่าว ทำให้ศาลมีคำสั่งทุเลาเฉพาะในส่วนของประกาศ ขณะที่ตัวระเบียบยังมีผลใช้บังคับ ส่งผลให้สำนักงานประกันสังคมไม่สามารถออกประกาศใหม่ที่ขัดกับระเบียบเดิมได้ และจำเป็นต้องรอคำวินิจฉัยของศาลก่อน
ประเด็นที่มากกว่าการเลือกตั้ง
แม้รัฐบาลจะย้ำว่าเป็นเพียงกระบวนการทางกฎหมาย แต่เหตุการณ์ครั้งนี้สะท้อนว่า การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมยังเผชิญความเปราะบางทั้งในเชิงกฎหมายและการบริหาร
ในอีกด้านหนึ่ง การเลือกตั้งครั้งนี้ถูกจับตาเป็นพิเศษ เพราะเป็นกลไกที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการกำกับดูแลกองทุนประกันสังคม ซึ่งกำลังอยู่ระหว่างการผลักดันการปฏิรูปหลายด้าน ทั้งการปรับสูตรคำนวณบำนาญจาก FAE ไปสู่ CARE การเพิ่มความโปร่งใสในการลงทุน และการยกระดับธรรมาภิบาลของกองทุน
ด้วยเหตุนี้ การที่กระบวนการเลือกตั้งต้องสะดุด แม้จะเป็นผลจากคำสั่งศาล ก็อาจกระทบต่อจังหวะการเดินหน้าปฏิรูปในหลายประเด็นที่ผู้ประกันตนกำลังติดตาม
ปัดข้อครหาเกมการเมือง
ต่อข้อสังเกตว่าการยื่นฟ้องอาจมีมิติทางการเมือง หรือมีความพยายามไม่ให้เกิดการเลือกตั้ง นายจุลพันธ์กล่าวว่า ไม่ต้องการให้ตีความไปไกลถึงขั้นนั้น พร้อมยืนยันว่าไม่รู้จักผู้ร้องเป็นการส่วนตัว แม้จะทราบว่าเป็นทนายความก็ตาม โดยเห็นว่าเป็นสิทธิของผู้ร้องที่จะใช้ช่องทางตามกฎหมาย และรัฐบาลต้องเคารพคำสั่งศาล
พร้อมกันนี้ยังปฏิเสธข้อกล่าวหาจากฝ่ายค้านที่ตั้งคำถามถึงความจริงใจของรัฐบาลในการจัดการเลือกตั้ง โดยยืนยันว่าได้หารือกับทุกฝ่าย รวมถึงเครือข่ายผู้ประกันตนมาโดยตลอด และดำเนินการทุกขั้นตอนตามกฎหมาย ก่อนที่เหตุการณ์จะอยู่นอกเหนือการควบคุมเมื่อมีการยื่นฟ้องต่อศาล
เดิมพันอยู่ที่คำวินิจฉัยศาล
รัฐมนตรีแรงงานยอมรับว่า ยังมีความหวังให้การเลือกตั้งสามารถจัดได้ตามกำหนดเดิมในวันที่ 27 กันยายน แต่หากศาลมีคำวินิจฉัยที่ทำให้ต้องปรับแก้ประกาศหรือระเบียบบางส่วน กระบวนการอาจล่าช้าออกไป
อย่างไรก็ตาม จุลพันธ์ย้ำว่า ไม่ว่าผลคำวินิจฉัยจะออกมาในรูปแบบใด การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมจะต้องเกิดขึ้นอย่างแน่นอน เพียงแต่อาจต้องใช้เวลามากขึ้นเพื่อให้ทุกขั้นตอนเป็นไปตามกฎหมาย
สำหรับผู้ประกันตนและนายจ้างที่ลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้งไว้แล้ว กระทรวงแรงงานขอให้ติดตามการประกาศอย่างเป็นทางการจากสำนักงานประกันสังคม โดยยืนยันว่าทุกกระบวนการจะดำเนินไปอย่างเปิดเผยและโปร่งใส ภายใต้กรอบคำวินิจฉัยของศาลปกครองสูงสุด
