องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ชี้รัฐบาลต้องเร่งพัฒนาขีดความสามารถด้านนวัตกรรมภาครัฐ ใช้ AI และข้อมูลเชิงคาดการณ์รับมือความเปลี่ยนแปลง พร้อมเปิดพื้นที่ให้ประชาชนและภาคธุรกิจมีส่วนร่วม ขณะที่สภาพัฒน์ฯ เผยไทยอยู่ระหว่างการทบทวนเชิงเทคนิคในกระบวนการเข้าเป็นสมาชิก OECD ซึ่งไม่ใช่เพียงการปรับกฎหมาย แต่ต้องยกระดับการปฏิบัติจริงและสร้างความเชื่อมั่นต่อภาครัฐ
‘Arnault Prêtet’ ผู้แทนจากองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) กล่าวในการประชุม Policy Innovation Exchange 6 (PIX6) ภายใต้หัวข้อ ‘ยกระดับธรรมาภิบาลสร้างประเทศไทยที่พร้อมรับอนาคตด้วยมาตรฐาน OECD’ ซึ่งจัดโดย Thailand Policy Lab ความร่วมมือระหว่างสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สภาพัฒน์ฯ) และโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) ว่า นวัตกรรมเป็นปัจจัยสำคัญในการค้นหาแนวทางแก้ไขปัญหาและสร้างโอกาสใหม่ให้กับภาครัฐ เศรษฐกิจ และสังคม เพื่อให้ประเทศไทยก้าวไปสู่การพัฒนาอีกระดับ
Prêtet ระบุว่า OECD กำหนดหลักการพัฒนานวัตกรรมภาครัฐไว้ 5 ด้าน ได้แก่ การสร้างภาวะผู้นำและวัฒนธรรมที่สนับสนุนนวัตกรรม การพัฒนาทักษะและศักยภาพของบุคลากรภาครัฐ การสร้างความร่วมมือกับประชาชนและภาคธุรกิจ การส่งเสริมการทดลองและกำหนดนโยบายบนพื้นฐานของหลักฐาน ตลอดจนการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และขยายผลแนวปฏิบัติที่ประสบความสำเร็จ
นอกจากนี้ OECD ยังพบแนวโน้มสำคัญที่รัฐบาลต้องให้ความสำคัญ 4 ด้าน ได้แก่
1. ลดช่องว่างระหว่างประชาชนกับภาครัฐ ผ่านเทคโนโลยี AI แชตบอต และแพลตฟอร์มดิจิทัลที่เปิดโอกาสให้ประชาชนสะท้อนความคิดเห็นและมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย
2. ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและ AI เพิ่มประสิทธิภาพภาครัฐ ทั้งการให้บริการ การจัดการข้อมูล และการดำเนินงานของหน่วยงานรัฐ
3. ขยายผลนวัตกรรมจากโครงการนำร่อง ให้เกิดการใช้งานจริงในวงกว้าง และสร้างผลลัพธ์ที่วัดได้ต่อประเทศ
4. ใช้การคาดการณ์อนาคต (Foresight) วิเคราะห์สัญญาณความเปลี่ยนแปลงและสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้น เพื่อให้รัฐบาลเตรียมรับมือปัญหาได้ก่อนที่จะเกิดขึ้นจริง
ผู้แทน OECD ยังเน้นย้ำว่า การลงทุนด้านนวัตกรรมต้องประเมินผลลัพธ์อย่างเป็นรูปธรรม ไม่ใช่เพียงวัดจำนวนโครงการหรือเทคโนโลยีที่นำมาใช้ แต่ต้องพิจารณาว่าสร้างประโยชน์ให้กับประชาชน ภาคธุรกิจ และประสิทธิภาพของภาครัฐได้มากน้อยเพียงใด โดยเฉพาะการใช้ AI ที่ต้องคำนึงถึงความน่าเชื่อถือ ความเป็นธรรม และผลกระทบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม

ไทยเดินหน้าทบทวนเชิงเทคนิค สู่สมาชิก OECD
ด้าน ‘ดร.ธัชไท กีรติพงค์ไพบูลย์’ ผู้อำนวยการกองยุทธศาสตร์และประสานความร่วมมือระหว่างประเทศ สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) กล่าวว่า การเข้าเป็นสมาชิก OECD เป็นความตั้งใจของประเทศไทยในการยกระดับมาตรฐานประเทศให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล ไม่ใช่เพียงการปฏิรูปกฎหมายหรือเศรษฐกิจ แต่เป็นการพัฒนาระบบและกลไกการบริหารประเทศให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
ปัจจุบันประเทศไทยอยู่ในขั้นตอนการทบทวนเชิงเทคนิค (Technical Review) หลังผ่านการประเมินเบื้องต้น (Initial Assessment) เมื่อเดือนธันวาคม 2568 โดยต้องหารือกับคณะกรรมการและผู้เชี่ยวชาญของ OECD ในหลายสาขา ทั้งการแข่งขันทางการค้า ภาษี และเกษตรกรรม เพื่อพิจารณาว่าประเทศไทยต้องปรับปรุงมาตรฐานและแนวปฏิบัติด้านใดบ้าง
ทั้งนี้ การเข้าเป็นสมาชิก OECD ไม่ได้จบลงที่การปรับปรุงกฎหมายให้สอดคล้องกับมาตรฐานเท่านั้น แต่ต้องทำให้กฎหมายและมาตรการต่าง ๆ สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง รวมถึงสร้างความต่อเนื่องในการดำเนินนโยบาย


OECD เพิ่มโอกาสเศรษฐกิจไทย GDP มีลุ้นขยายตัว 1.6% ใน 5 ปีแรก
ดร.ธัชไท กล่าวว่า ประโยชน์จากการเข้าเป็นสมาชิก OECD ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการยกระดับมาตรฐานการศึกษาและประสิทธิภาพของระบบราชการ แต่ยังครอบคลุมถึงการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของเศรษฐกิจไทย โดยผลการศึกษาของสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ประเมินว่า การเข้าเป็นสมาชิก OECD อาจช่วยเพิ่มผลิตภาพโดยรวมของประเทศ และส่งผลให้ GDP ไทยขยายตัวเพิ่มขึ้นประมาณ 1.6% ในช่วง 5 ปีแรก
อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนผ่านดังกล่าวอาจสร้างทั้งโอกาสและต้นทุนให้กับผู้ประกอบการและภาคธุรกิจบางกลุ่ม ประเทศไทยจึงต้องเตรียมความพร้อมและวางมาตรการรองรับผลกระทบ เพื่อให้การเปลี่ยนแปลงสร้างประโยชน์อย่างทั่วถึง
นอกจากนี้ ไทยยังต้องนำเทคโนโลยี AI และการคาดการณ์อนาคต (Foresight) มาใช้วิเคราะห์สัญญาณความเปลี่ยนแปลงและสร้างฉากทัศน์อนาคต โดยเปิดโอกาสให้ผู้เชี่ยวชาญ ภาคธุรกิจ ประชาชน และคนรุ่นใหม่มีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางประเทศ
ทั้งนี้ ดร.ธัชไท เน้นย้ำว่า หัวใจสำคัญของการพัฒนาประเทศคือความไว้วางใจ (Trust) ระหว่างประชาชนกับภาครัฐ เพราะการผลักดันนโยบายและการเปลี่ยนแปลงในระยะยาวจะเกิดขึ้นได้จริง ก็ต่อเมื่อประชาชนมีความเชื่อมั่นต่อทิศทางและการทำงานของรัฐบาล







