บาดแผลใหญ่จากภัยพิบัติ ครบรอบ 1 เดือนแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในเวเนซุเอลา สวรรค์พังทลาย ชีวิตบนกองขยะ และบทเรียนความยั่งยืนที่ถูกพราก
ภัยพิบัติทางธรรมชาติระลอกใหญ่จากการเกิดแผ่นดินไหวสองครั้งติดต่อกัน เมื่อวันที่ 24 มิถุนายนที่ผ่านมา ได้จดบันทึกโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่ในเวเนซุเอลาตอนเหนือด้วยยอดผู้เสียชีวิตอย่างเป็นทางการที่พุ่งสูงกว่า 5,000 ราย
หนึ่งในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุดคือบริเวณใกล้อุทยานแห่งชาติมอร์โรคอย (Morrocoy National Park) พื้นที่อนุรักษ์ทางทะเลอันทรงคุณค่าที่เคยคึกคักไปด้วยแนวปะการัง ป่าชายเลน นกฟลามิงโก และฝูงเต่าทะเล โดยเฉพาะที่ ลามาร์สวีทส์ คอมเพล็กซ์รีสอร์ทหรู 3 อาคาร ซึ่งบัดนี้ถล่มลงมาเหลือเพียงซากปูน และเป็นจุดที่พบร่างผู้เสียชีวิตถึง 12 ราย
ระบบนิเวศพังบังคับคนสู้เพื่ออยู่รอด
ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมไม่ได้หยุดอยู่แค่ตัวเลขผู้เสียชีวิต แต่ยังทำลายระบบเศรษฐกิจฐานชีวภาพ (Bio-based Economy) ของชุมชนท้องถิ่นอย่างสิ้นเชิง เมื่อหาดทรายและป่าชายเลนไม่สามารถต้อนรับนักท่องเที่ยวได้ ชาวบ้านที่เคยพึ่งพาธรรมชาติจึงไร้ที่ยืน
“ตอนนี้ไม่มีงานทำเลย พวกเราเก็บเศษเหล็กเพื่อเอาชีวิตรอด โดยไม่ได้ทำร้ายใคร”
— โฆเซ หลุยส์ เตราส์ วัย 53 ปี อดีตพ่อค้าขายอาหารริมหาด คือหนึ่งในภาพสะท้อนของเหยื่อภัยพิบัติที่ต้องหันมาเป็นคนคัดแยกขยะเพื่อเอาชีวิตรอด
เตราส์เล่าว่า การหาเศษเหล็ก อะลูมิเนียม และทองแดงหนัก 1 ตัน บริเวณขอบซากอาคาร สามารถนำไปขายทำเงินแบ่งกันในกลุ่ม 3 คนได้เพียง 60 ดอลลาร์สหรัฐ (ตกคนละประมาณ 20 ดอลลาร์) ขณะเดียวกันซากอาคารยังถูกรื้อค้นอย่างหนัก โดยเฉพาะที่นอนที่ถูกกรีดเพื่อหาเงินดอลลาร์สหรัฐที่ชาวบ้านซุกซ่อนไว้หนีวิกฤตเงินเฟ้อ สะท้อนภาพความเหลื่อมล้ำและความดิ้นรนถึงขีดสุด
บาดแผลทางสังคมและขยะสร้างมลพิษซ้ำซ้อน
ไม่เพียงแต่ความสูญเสียทางเศรษฐกิจ แต่ภัยพิบัติครั้งนี้ยังสร้างมลพิษทางขยะอาคาร (Construction & Demolition Waste) และปัญหาสังคมตามมา เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยในพื้นที่ต้องคอยเฝ้าระวังกลุ่มคนที่เข้ามาฉวยโอกาสขโมยทรัพย์สินและกรีดทำลายสิ่งของตามซากตึก ซึ่งเผยถึงรอยแตกร้าวทางสังคมที่เกิดขึ้นหลังการล่มสลายของระบบสาธารณูปโภค
ขณะที่ หลุยส์ เอนริเก อารังกูรู วัย 38 ปี ต้องหันมาหาอาหารประทังชีวิตด้วยการจับหอยตามชายหาด ควบคู่ไปกับการเก็บเศษขยะพลาสติกและเศษโลหะตามชายฝั่ง ซึ่งเป็นภาพที่ย้อนแย้งอย่างยิ่งกับความงดงามทางธรรมชาติในอดีต
ฟื้นฟูความยั่งยืน...แสงสว่างที่ปลายอุโมงค์
แม้บาดแผลจะใหญ่หลวง แต่ความหวังในการฟื้นฟูยั่งยืนเริ่มเด่นชัดขึ้น หลุยส์ มิเกล ซานเชซ วัย 53 ปี เจ้าของเรือท่องเที่ยวท้องถิ่น ยืนยันว่าสัญญาณการฟื้นตัวเริ่มปรากฏ เมื่อนักท่องเที่ยวจากเมืองใหญ่อย่าง การากัส, บาร์กิซิเมโต, มาราไก และบาเลนเซีย เริ่มทยอยเดินทางกลับเข้ามาชมธรรมชาติอีกครั้ง
การกลับมาของท่องเที่ยวเชิงนิเวศ (Eco-Tourism) ไม่เพียงแต่เป็นท่อน้ำเลี้ยงทางเศรษฐกิจให้ชาวบ้านละทิ้งการขุดค้นขยะซากอาคาร แต่ยังเป็นกุญแจสำคัญในการนำงบประมาณกลับมาฟื้นฟูธรรมชาติและสร้างความมั่นคงให้แก่ชุมชนริมชายฝั่ง เพื่อให้มอร์โรคอยกลับมาเป็นสวรรค์บนดินที่ยั่งยืนอีกครั้ง
