แหล่งข่าว 5 รายที่คุ้นเคยกับข่าวกรองสหรัฐฯ เผยกับสำนักข่าว CNN ว่า ในช่วงไม่กี่สัปดาห์มานี้อิหร่านเร่งดำเนินการปิดกั้นแหล่งยูเรเนียมคุณภาพสูงที่ใช้ในการผลิตระเบิด โดยจงใจทำให้อุโมงค์ถล่มและวางกับดักระเบิดไว้ที่ทางเข้า
แหล่งข่าวเผยว่า ขณะนี้การเข้าถึงยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงน้ำหนักราว 500 กิโลกรัมยากขึ้น อันตรายขึ้น และต้องใช้เวลามากขึ้นกว่าเมื่อ 1 เดือนก่อน ตอนที่ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ส่งสัญญาณว่าอาจออกคำสั่งให้กองทัพสหรัฐฯ ยึดยูเรเนียมของอิหร่าน
การสร้างการป้องกันยูเรเนียมของอิหร่านเพิ่มความซับซ้อนให้กับข้อตกลงที่รัฐบาลทรัมป์เสนอกับอิหร่านในการกำจัดและทำลายยูเรเนียม และการกระทำดังกล่าวทำให้เกิดคำถามว่า ใครจะเป็นผู้รับภาระงานที่อันตรายในการขุดยูเรเนียมเหล่านั้นออกมา
ทรัมป์ย้ำหลายครั้งว่า การยึดยูเรเนียมของอิหร่านคือความสำคัญอันดับแรกของสหรัฐฯ ในการเจรจาเพื่อยุติสงครามและเปิดช่องแคบฮอร์มุซที่ถูกอิหร่านปิดอยู่
เจ้าหน้าที่ระดับอาวุโสของรัฐบาลสหรัฐฯ รายหนึ่งที่บรรยายสรุปให้ผู้สื่อข่าวฟังเมื่อวันศุกร์ (12 มิ.ย.) เผยว่า ทั้งสองฝ่ายกำลังเข้าใกล้ข้อตกลงที่จะกำหนดให้อิหร่านส่งมอบยูเรเนียมเสริมสมรรถนะให้สหรัฐฯ โดยอาจจะทำลายยูเรเนียมดังกล่าวในสถานที่แล้วนำออกจากประเทศ
แต่เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ และอิหร่านให้ข้อมูลที่ขัดแย้งกันเกี่ยวกับข้อตกลงเบื้องต้น และเงื่อนไขที่แน่ชัดยังคงไม่ชัดเจน ข้อความร่างข้อตกลงที่อ้างว่าเป็นจริงได้รั่วไหลไปยังสำนักข่าวกึ่งทางการของอิหร่านเมื่อวันศุกร์ ทำให้ทรัมป์แสดงความไม่พอใจอย่างรุนแรงผ่านโซเชียลมีเดีย
แหล่งข่าวหลายแหล่งเผยว่า แม้แต่สำหรับอิหร่านเอง การกำจัดวัสดุเสริมสมรรถนะสูงในขณะนี้ก็เป็นเรื่องยากและอันตราย และจำเป็นต้องใช้เครื่องจักรขุดเจาะขนาดใหญ่และปฏิบัติการเก็บกู้ทุ่นระเบิด ซึ่งเป็นเรื่องยากและเสี่ยง
สก็อตต์ โรกเกอร์ อดีตหัวหน้าสำนักงานการกำจัดวัสดุนิวเคลียร์ของสำนักงานความมั่นคงนิวเคลียร์แห่งชาติระหว่างปี 2017-2021 เผยว่า “หากรายงานนี้เป็นความจริง มันจะทำให้การกู้คืนยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูง (HEU) ซับซ้อนขึ้นอย่างแน่นอน”
นอกจากนี้ยังอาจเป็นโอกาสให้อิหร่านปกปิดความพยายามในการปฏิบัติตามข้อตกลง
หากผู้เจรจา “กำหนดให้อิหร่านนำยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงทั้งหมดไปยังสถานที่ส่วนกลางเพื่อตรวจสอบและท้ายที่สุดเพื่อกำจัดหรือลดระดับความเข้มข้น” นั่นจะทำให้ภาระตกอยู่กับอิหร่านในการเข้าถึงและ “จัดหาข้อมูลทั้งหมด” ของยูเรเนียมเสริมสมรรถนะ โรกเกอร์เผย
แต่ “ในสถานการณ์นี้ ผมกังวลว่าอิหร่านจะอ้างว่าไม่สามารถกู้คืนยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงบางส่วน” โรกเกอร์กล่าว “เราไม่มั่นใจอย่างเต็มที่ว่าอิหร่านจะไม่สามารถเข้าถึงสิ่งนี้ได้ในอนาคต”
ประชาคมระหว่างประเทศเชื่อว่า ยูเรเนียมส่วนใหญ่ถูกเก็บไว้ในอุโมงค์ที่พังทลายในโรงงานนิวเคลียร์อิสฟาฮานทางตอนกลางของอิหร่าน และยังมียูเรเนียมบางส่วนเก็บไว้ในสถานที่อื่นๆ อีกด้วย
CNN รายงานก่อนหน้านี้ว่า เมื่อช่วงกลางเดือนพฤษภาคม กองทัพสหรัฐฯ เตรียมพร้อมที่จะดำเนินการยึดวัสดุนิวเคลียร์ของอิหร่าน ซึ่งในที่สุดก็ยกเลิกไปเพราะมีความเสี่ยงสูงเกินไป
แต่หลังจากนั้น อิหร่านกลับเสริมกำลังป้องกันบริเวณที่เชื่อว่าฝังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงไว้ใต้ดินมากยิ่งขึ้น
ก่อนหน้านี้ทรัมป์เคยยอมรับถึงอันตรายของการนำยูเรเนียมออกมาโดยใช้กำลัง และเขาก็แสดงความสงสัยในรายการ Fox News เมื่อเดือนพฤษภาคมว่า อิหร่านจะสามารถเข้าถึงและนำวัสดุนิวเคลียร์ที่ฝังอยู่ใต้ดินออกมาได้โดยไม่ถูกหน่วยข่าวกรองของสหรัฐฯ ตรวจจับได้หรือไม่
“เรารู้แน่ชัดว่าเกิดอะไรขึ้น” ทรัมป์กล่าวกับ ฌอน แฮนนิตี ผู้ดำเนินรายการของ Fox เกี่ยวกับสถานที่ดังกล่าว “ไม่มีใครเข้าใกล้ได้เลย”
แต่แหล่งข่าว 2 แหล่งระบุว่า การที่ประธานาธิบดีพูดถึงยูเรเนียมในฐานะเป้าหมายที่เป็นไปได้ อาจเป็นแรงผลักดันให้อิหร่านปกป้องทรัพย์สินของตัวเองได้ดียิ่งขึ้น
ขณะนี้ แม้ว่าข้อตกลงระหว่างอิหร่านและสหรัฐฯ จะลงนามกันในสัปดาห์หน้า ก็ยังคาดว่าจะมีการเจรจาทางเทคนิคเพิ่มเติมเพื่อหาข้อสรุปในรายละเอียดเกี่ยวกับอนาคตของโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน
การกำจัดยูเรเนียมออกจากประเทศอาจต้องใช้การติดตั้งโรงงานยูเรเนียมเคลื่อนที่เฉพาะทาง ซึ่งจัดตั้งขึ้นภายใต้การดูแลของสำนักงานความมั่นคงนิวเคลียร์แห่งชาติ ที่ห้องปฏิบัติการแห่งชาติโอคริดจ์ รัฐเทนเนสซี ก่อนหน้านี้ CNN รายงานว่า จาเร็ด คุชเนอร์ และสตีฟ วิทคอฟฟ์ ผู้เจรจาชั้นนำของสหรัฐฯ ได้เดินทางไปเยือนห้องปฏิบัติการดังกล่าวเมื่อต้นเดือนนี้
แต่แม้แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านการกำจัดนิวเคลียร์ระดับโลกก็ยังต้องใช้เวลาพอสมควรในการดำเนินการให้แล้วเสร็จ ทรัมป์กล่าวกับผู้สื่อข่าวเมื่อต้นเดือนนี้ว่า การกำจัดจะใช้เวลาอย่างน้อย 2 สัปดาห์จึงจะเสร็จสมบูรณ์
Photo by - / SATELLITE IMAGE ©2026 VANTOR / AFP
