ญี่ปุ่นประกาศเพิ่มเกณฑ์คุมเข้มชาวต่างชาติที่ต้องการยื่นขอ ‘วีซ่าพำนักถาวร’ เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 1 ตุลาคมที่ผ่านมา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายจำกัดผู้อพยพของนายกฯ ซานาเอะ ทาคาอิจิ โดยกฎใหม่นี้จะทยอยบังคับใช้เป็นลำดับขั้น ที่กำหนดให้ชาวต่างชาติต้องมี ‘รายได้ต่อปีสูงกว่าค่าเฉลี่ย’ และสามารถสนทนาภาษาญี่ปุ่นในชีวิตประจำวันทั่วไปได้
นอกจากนี้ ญี่ปุ่นยังประกาศปรับขึ้นค่าธรรมเนียมคำร้องสูงถึง 20 เท่า ส่งผลให้ในสัปดาห์นี้มีชาวต่างชาติต่างพากันไปเข้าแถวรอคิวที่ ตม.โตเกียวนับหลายร้อยคน เพื่อยื่นเรื่องให้ทันก่อนราคาจะพุ่งสูงขึ้น
ด้าน ยูจิ โชโนะ นักศึกษามหาวิทยาลัยวัย 22 ปีสัญชาติอเมริกันที่มารอคิว ได้สะท้อนมุมมองว่า “ผมเข้าใจดีว่าการรับชาวต่างชาติเข้ามามากเกินไป...อาจจะทำให้วัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของญี่ปุ่นเจือจางลงได้ แต่ในขณะเดียวกัน เมื่อพิจารณาถึงอัตราการเกิดที่ต่ำและปัญหาสังคมผู้สูงอายุแล้ว ญี่ปุ่นก็หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องเปิดรับแรงงานต่างชาติเข้ามาช่วยพัฒนาประเทศ”
นักศึกษารายนี้เผยว่า เขาต้องรอคิวยื่นเอกสารนานถึง 5 ชั่วโมง โดยกฎเดิมของญี่ปุ่นนั้นไม่เคยกำหนดเกณฑ์ขั้นต่ำเรื่องรายได้ หรือทักษะภาษาไว้ชัดเจน แต่ในปัจจุบัน แม้ญี่ปุ่นจะขาดแคลนแรงงานจากปัญหาสังคมผู้สูงอายุ ทว่ากระแสต่อต้านคนนอกที่รุนแรงขึ้นในประเทศ ได้กลายเป็นแรงกดดันให้นายกฯ ทาคาอิจิต้องออกกฎเหล็กคุมเข้มชาวต่างชาติในที่สุด
“รัฐบาลจำเป็นต้องควบคุมสถานการณ์ เนื่องจากประชาชนบางส่วนเริ่มกังวลกับการเพิ่มขึ้นของชาวต่างชาติ...นโยบายดึงดูดแรงงานต่างชาติก่อนหน้านี้ได้สร้างความหวาดระแวงให้สังคม”
— ทาคาอิจิ โพสต์ข้ความบน X เมื่อวันอาทิตย์ (27 ก.ย.) ที่ผ่านมา
ประกอบกับมีกระแสการต่อต้านผู้อพยพแพร่กระจายไปทั่วสื่อสังคมออนไลน์ และมีการแชร์ข้อมูลเท็จกันเป็นวงกว้าง รวมถึงข่าวลือที่ว่า เงินสวัสดิการของรัฐบาลญี่ปุ่นจำนวนมากถูกแบ่งไปให้ชาวต่างชาติ และชาวต่างชาติกำลังทำให้ท้องถนนในญี่ปุ่นมีความปลอดภัยลดน้อยลง
อย่างไรก็ตาม บรรดาผู้เชี่ยวชาญและผู้นำทางธุรกิจจำนวนมากต่างออกโรงเตือนว่า “ญี่ปุ่นจำเป็นต้องเปิดรับแรงงานต่างชาติให้มากขึ้น เพื่อให้ประเทศสามารถขับเคลื่อนและคงอยู่ต่อไปได้”
“ญี่ปุ่นควรเลิกมองชาวต่างชาติเป็นแค่แรงงานชั่วคราว แต่ควรส่งเสริมให้พวกเขาตั้งถิ่นฐานในระยะยาว ผ่านการขยายระบบการศึกษาภาษาญี่ปุ่น และยกระดับสวัสดิการความเป็นอยู่ให้ดียิ่งขึ้น เพื่อดึงดูดแรงงานที่มีศักยภาพให้อยากอยู่ช่วยขับเคลื่อนประเทศต่อไป”
ภายใต้กฎระเบียบดังกล่าว ค่าธรรมเนียมในการยื่นขอสิทธิ์พำนักถาวรจะพุ่งสูงขึ้นเป็น 200,000 เยน (ราว 4.6 หมื่นบาท) จากเดิมที่จัดเก็บเพียง 10,000 เยน (ราว 2,300 บาท) เท่านั้น
นอกจากนี้ ชาวต่างชาติที่ยื่นขอวีซ่ายังต้องปฏิบัติตามกฎเกณฑ์สังคมอย่างเคร่งครัด และต้องโชว์หลักฐานเงินบำนาญสะสมในระดับที่ ‘เทียบเท่ากับผู้ที่จ่ายประกันบำนาญมานานถึง 30 ปี’ ซึ่งถือเป็นเงื่อนไขที่ยากลำบากอย่างยิ่งสำหรับชาวต่างชาติ
(Photo by ANDREW CABALLERO-REYNOLDS / AFP)
