โพลาร์วอร์เท็กซ์อ่อนแรงเร็วสุดในประวัติศาสตร์ นักวิทย์เตือนคลื่นความหนาวและสภาพอากาศสุดขั้วจ่อถล่มซีกโลกเหนือ

โพลาร์วอร์เท็กซ์แตกตัวเร็วที่สุดในประวัติศาสตร์ เตือนภัยอากาศหนาวรุนแรงซีกโลกเหนือ

นักอุตุนิยมวิทยาจากทั่วโลกออกมาเปิดเผยว่า โพลาร์วอร์เท็กซ์ กำลังอ่อนแรงและแตกตัวตั้งแต่ต้นเดือนพฤศจิกายน 2025 ซึ่งถือเป็นการเกิดขึ้นเร็วที่สุดในประวัติศาสตร์การบันทึกข้อมูล เพิ่มความเสี่ยงที่อากาศหนาวจัดจะโถมถล่มยุโรป อเมริกาเหนือ และเอเชียตะวันออก แม้ระดับความรุนแรงยังคงไม่แน่นอน

โพลาร์วอร์เท็กซ์คืออะไร?

โพลาร์วอร์เท็กซ์ คือมวลอากาศเย็นความกดต่ำขนาดมหึมาที่หมุนเวียนจากตะวันตกไปตะวันออกสูงเหนืออาร์กติก โดยปกติจะแข็งแกร่งขึ้นในช่วงฤดูใบไม้ร่วงและถึงจุดสูงสุดราวเดือนมกราคม จากนั้นอาจอ่อนแรงในช่วงครึ่งหลังของฤดูหนาวระหว่างเดือนมกราคม-มีนาคม ทำให้อากาศหนาวเย็นทะลักลงสู่ซีกโลกเหนือ

เร็วที่สุดในประวัติศาสตร์

ทั้งนี้ ข้อมูลจาก polarvortex.earth คาดการณ์ว่าวอร์เท็กซ์จะพังทลายสมบูรณ์ภายในวันที่ 20 พฤศจิกายน ขณะที่การเกิด SSW ในเดือนพฤศจิกายนมีบันทึกเพียง 3 ครั้งนับตั้งแต่ทศวรรษ 1950 คือในปี 1958, 1968 และ 2025

เอลนีโญและคลื่น Rossby ตัวการสำคัญ

จูดาห์ โคเฮน นักภูมิอากาศวิทยาจากสถาบัน MIT อธิบายว่า การแตกตัวของวอร์เท็กซ์เกิดจากคลื่นในชั้นโทรโพสเฟียร์ที่เรียกว่า คลื่น Rossby พุ่งขึ้นสู่ชั้นสตราโตสเฟียร์ ก่อให้เกิดการอุ่นตัวอย่างฉับพลัน หรือ Sudden Stratospheric Warming (SSW) ส่งผลให้กระแสลมพัดกลับทิศและวอร์เท็กซ์แตกตัว

ด้านโคเฮน เสริมว่าระบบความกดอากาศสูงเหนือสแกนดิเนเวียและรัสเซียตะวันตกเฉียงเหนืออาจเป็นตัวกระตุ้นสำคัญเช่นกัน

ผลกระทบและความไม่แน่นอน

แมดจ์ระบุว่าเนื่องจากเกิดขึ้นเร็วมาก อุณหภูมิในไซบีเรียและอาร์กติกยังไม่หนาวจัดเต็มที่ จึงอาจช่วยลดความรุนแรงของคลื่นความหนาวได้บ้าง ขณะที่ Meteo-France ของฝรั่งเศสระบุว่าเป็น "เหตุการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน" พร้อมยืนยันว่าผลกระทบยังคงไม่แน่นอนสูง โดยโคเฮนยังตั้งข้อสังเกตว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอาจมีส่วนเกี่ยวข้อง แต่เน้นย้ำว่ายังเป็นการคาดเดาและไม่มีงานวิจัยใดยืนยันความเชื่อมโยงดังกล่าวอย่างเป็นทางการ