ทรัมป์ปฏิเสธดีลเปิดช่องแคบฮอร์มุซที่อิหร่านเสนอย้ำจะกลับมาถล่มอีกครั้งหลังเลือกตั้งกลางเทอม

ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ เผยว่า เขาได้ปฏิเสธข้อเสนอของอิหร่านที่ต้องการให้เปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งและยุติการสู้รบในตะวันออกกลาง

อิหร่านนำเสนอแนวทางดังกล่าวในการประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (UNGA) ที่นครนิวยอร์ก โดยระบุว่า ได้ส่งข้อเสนอนี้ไปยังฝ่ายสหรัฐฯ ผ่านทางตัวกลางจากกาตาร์ และอ้างว่า ข้อเสนอนี้จะช่วยให้สามารถเปิดเส้นทางเดินเรือยุทธศาสตร์ดังกล่าวรวมถึงยุติความขัดแย้งในภูมิภาคได้ภายในเวลา 7 วัน

อย่างไรก็ตาม ในระหว่างการให้สัมภาษณ์กับผู้สื่อข่าวที่ทำเนียบขาว ทรัมป์กล่าวว่า “ผมปฏิเสธข้อเสนอของพวกเขา...ผมปฏิเสธข้อตกลงของพวกเขา”

“พวกเขาต้องการทำข้อตกลงเพื่อเปิดช่องแคบฮอร์มุซทันที เพราะพวกเขากำลังตกอยู่ในสถานการณ์ที่พ่ายแพ้อย่างหนัก” ทรัมป์เผยก่อนจะออกเดินทางไปยังรัฐเทนเนสซี “ส่วนเรานั้นกำลังเป็นฝ่ายชนะอย่างท่วมท้น”

“พวกเขาต้องการเจรจาตกลงกัน ซึ่งผมก็เห็นด้วย เพราะผมเองก็ชอบการเจรจาตกลงเช่นกัน สิ่งที่พวกเขาต้องการทำคือ การเปิดช่องแคบฮอร์มุซในทันที...เพราะพวกเขาไม่มีรายได้เข้ามา เนื่องจากรายได้หลักของพวกเขามาจากช่องแคบฮอร์มุซแห่งนี้”

เส้นทางเดินเรือซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการจัดหาน้ำมันของโลกนี้ ถือเป็นหัวใจสำคัญของความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน ซึ่งตกอยู่ในภาวะชะงักงันมานานเกือบ 7 เดือนแล้ว แม้ว่าจะมีความพยายามในการไกล่เกลี่ยครั้งใหม่เกิดขึ้นในสัปดาห์นี้ก็ตาม

อิหร่านย้ำการทูตเท่านั้นคือทางออก

เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา อิหร่านยืนยันว่า การใช้แนวทางการทูตเท่านั้นที่จะช่วยแก้ไขความขัดแย้งกับสหรัฐฯ ได้ แม้ว่าประธานาธิบดีทรัมป์จะปฏิเสธข้อเสนอของอิหร่านไปแล้วก็ตาม

อับบาส อารักชี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน โพสต์ข้อความผ่านสื่อสังคมออนไลน์ว่า “เงื่อนไขของเรานั้นชัดเจน และความเคลื่อนไหวใดๆ ที่จะนำไปสู่การเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งนั้น ขึ้นอยู่กับการปฏิบัติตามเงื่อนไขเหล่านี้”

“มีเพียงทางออกที่ได้จากการเจรจาเท่านั้นที่จะช่วยให้สถานการณ์ที่กำลังทางตันนี้คลี่คลายลงได้”

อารักชีระบุด้วยว่า ฝ่ายตัวกลางที่ช่วยประสานงานการเจรจาระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน ยังไม่ได้แจ้งการปฏิเสธแผนดังกล่าวจากทางสหรัฐฯ อย่างเป็นทางการ

“เรากำลังรอให้ฝ่ายตัวกลางแจ้งท่าทีที่ชัดเจนมายังเรา และเราจะตัดสินใจโดยพิจารณาจากข้อมูลดังกล่าว” อารักชีเผย

สื่อของทางการอิหร่านรายงานเมื่อวันเสาร์ว่า ประธานาธิบดี มาซูด เปเซชเคียน กำลังเดินทางกลับกรุงเตหะราน หลังจากเสร็จสิ้นภารกิจการเข้าร่วมการประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติที่นครนิวยอร์ก

ข้อมูลจากทำเนียบประธานาธิบดีระบุว่า ในระหว่างการเยือนดังกล่าว เขาได้พบหารือกับ อันโตนิโอ กูเตร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ โดยกล่าวว่า “อิหร่านไม่ได้ถอนตัวจากการเจรจา แต่เมื่อพิจารณาจากประสบการณ์ในอดีต อิหร่านก็ไม่มีความเชื่อมั่นในสหรัฐฯ อีกต่อไป”

เมื่อต้นสัปดาห์ที่ผ่านมา อารักชีหารือกับ สตีฟ วิทคอฟฟ์ ผู้แทนพิเศษของทรัมป์ และระบุเงื่อนไขสำหรับการยุติสงครามรวมถึงการเปิดเส้นทางเดินเรือสายสำคัญอีกครั้ง

“อิหร่านแจ้งแผนการที่เป็นรูปธรรมระยะเวลา 7 วันไปยังสหรัฐฯ ผ่านทางกาตาร์ หากเงื่อนไขที่จำเป็นได้รับการตอบสนอง ช่องแคบดังกล่าวก็จะสามารถกลับมาเปิดใช้งานและฟื้นฟูการเดินเรือตามปกติได้ภายใน 7 วัน” อารักชีกล่าวที่สหประชาชาติ

“ตอนนี้ทางเลือกขึ้นอยู่กับสหรัฐฯ อิหร่านไม่ยอมรับการบีบบังคับ การข่มขู่ หรือการคุกคาม และอิหร่านจะไม่ยอมสละสิทธิ์ในอธิปไตยของตนภายใต้แรงกดดัน” อารักชีกล่าวเสริม

อย่างไรก็ตาม เพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังจากที่เขาแสดงความเห็นดังกล่าว หนังสือพิมพ์ The Wall Street Journal รายงานโดยอ้างแหล่งข่าวเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ที่รับทราบเรื่องนี้ว่า ทรัมป์ปฏิเสธข้อเสนอดังกล่าว

รายงานระบุว่า ทรัมป์กังขาว่าทางการอิหร่านจะปฏิบัติตามข้อเรียกร้องของเขาหรือไม่ และเขามองว่ามีความเป็นไปได้ที่จะมีการกลับมาใช้ปฏิบัติการทิ้งระเบิดอีกครั้ง

นอกจากนี้ ทรัมป์ยังโพสต์ภาพลงบนแพลตฟอร์ม Truth Social โดยเป็นภาพแผนที่ที่แสดงวงกลมล้อมรอบช่องแคบฮอร์มุซพร้อมระบุชื่อกำกับว่า “Trump Strait” (ช่องแคบทรัมป์)

สำนักข่าว Tasnim รายงานคำกล่าวของ ฮอสเซน โมเฮบบี โฆษกของกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลามแห่งอิหร่าน (IRGC) ว่า “เราจะไม่ยุติการลงโทษสหรัฐฯ จนกว่าเงื่อนไขทั้ง 7 ประการของอิหร่านจะได้รับการตอบสนอง”

เปเซชเคียนกล่าวว่า มุจตาบา คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ให้การสนับสนุนแผนการใหม่ดังกล่าว

“มีการประสานงานกับผู้นำการปฏิวัติ (ผู้นำสูงสุด) เรียบร้อยแล้ว” เปเซชเคียนกล่าวกับสถานีโทรทัศน์ CBS ตามข้อมูลที่สื่อของทางการอิหร่านนำมาเผยแพร่บางส่วน

ความขัดแย้งในเยเมน

อารักชีระบุว่า แผนของอิหร่านเรียกร้องให้ยุติการสู้รบทั้งหมดในตะวันออกกลาง รวมถึงในเลบานอน และว่า เงื่อนไขต่างๆ นั้นเหมือนกับที่ระบุไว้ในบันทึกความเข้าใจ (MOU) ซึ่งได้ลงนามร่วมกับสหรัฐฯ ไปเมื่อช่วงต้นปีที่ผ่านมา

ประเด็นสำคัญในแผนนี้รวมถึงการปลดล็อกทรัพย์สินของอิหร่านที่ถูกอายัดไว้ ซึ่งประเมินว่ามีมูลค่าอย่างน้อย 1.2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ตลอดจนการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรน้ำมันของอิหร่าน และการยุติการปิดล้อมทางทะเลที่สหรัฐฯ กระทำต่ออิหร่าน

ทั้งนี้ ในวันที่ 7 ของการหยุดยิง อิหร่านจะเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง

เปเซชเคียนกล่าวกับสำนักข่าว CBS ว่า “กระบวนการนี้จะเริ่มต้นขึ้นทันทีในวันที่พวกเขาตอบรับข้อเสนอดังกล่าว”

“ก่อนหน้านี้เราเคยบรรลุข้อตกลงตามบันทึกความเข้าใจที่ลงนามในปากีสถาน...หากสหรัฐฯ ตกลงที่จะดำเนินการตามแนวทางนั้น ทุกอย่างก็จะกลับคืนสู่สภาพเดิม” เขากล่าวเสริม

โมเฮบบีกล่าวในการให้สัมภาษณ์พิเศษกับสำนักข่าว AFP เมื่อวันอังคารว่า การยุติความขัดแย้งในเยเมนก็เป็นหนึ่งในข้อเรียกร้องของทางการอิหร่านเช่นกัน

สหรัฐฯ และอิหร่านลงนามในบันทึกความเข้าใจเมื่อเดือนมิถุนายน โดยมีเป้าหมายเพื่อยุติสงคราม เปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง และเริ่มการเจรจาเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

ทว่าข้อตกลงดังกล่าวต้องล่มลงในเวลาต่อมาไม่นาน เมื่ออิหร่านยิงโจมตีเรือพาณิชย์ในช่องแคบฮอร์มุซ โดยกล่าวหาว่า เรือเหล่านั้นแล่นออกนอกเส้นทางที่ได้รับอนุญาตให้ใช้สัญจรผ่านช่องแคบดังกล่าว

อิหร่านกำหนดให้เรือต่างๆ ต้องขออนุญาตก่อนแล่นผ่าน โดยอ้างเหตุผลด้านความมั่นคงและอธิปไตย

เรือที่ไม่ปฏิบัติตามมักตกเป็นเป้าหมายการโจมตี ในขณะที่สหรัฐฯ ก็มีการทิ้งระเบิดใส่พื้นที่ชายฝั่งของอิหร่านเป็นระยะเพื่อตอบโต้

Photo by SAUL LOEB / AFP